تفکر انتقادی در کودکان چیست؟ و روش‌هایی برای تقویت آن

تفکر انتقادی در کودکان چیست؟ و روش‌هایی برای تقویت آن

حتما تا به حال در مورد تفکر انتقادی و نقش آن در توانایی برای تصمیم‌گیری شنیده‌اید. تفکر انتقادی بهترین مهارتی است که می‌توانید به فرزندان خود یاد بدهید و از این طریق به آنها کمک کنید تا بهتریم تصمیم‌ها را در زندگی بگیرند.

تفکر انتقادی چیست و چرا در کودکان اهمیت دارد؟

اهمیت تفکر انتقادی در کودکان

تفکر انتقادی مجموعه‌ای از مهارت‌های ذهنی است که با کمک آنها تصمیم‌ گیری می‌کنیم. با این مهارت‌ها می‌توانیم اطلاعات مختلف را ارزیابی کنیم و درست و غلط آنها را تعیین کنیم. تفکر منتقدانه نسبت به یک موضوع یا مشکل یعنی با ذهنی باز برای رسیدن به نتیجه و راه‌حل نهایی، بتوانیم روی گزینه‌های مختلف تفکر کنیم. کودکانی که مهارت‌های تفکر انتقادی در آنها تقویت شده باشد وقتی به دوره بلوغ و نوجوانی برسند، می‌توانند بدون کمک والدین خود تصمیمات مهم و صحیحی بگیرند.

کودکان وقتی به این باور برسند که تفکر، شگفت‌انگیز است، برای بهتر فکر کردن آن انگیزه کافی پیدا می‌کنند. والدین نه تنها در طول سال تحصیلی بلکه در تعطیلات تابستان هم می‌توانند برای جذاب کردن تفکر برای کودکان تلاش کنند. خوب فکر کردن درست شبیه خوب بازی کردن فوتبال است؛ هر دو نیاز به تمرین دارند.

تفکر انتقادی یکی از مهمترین مهارت‌هایی است که یادگیری آنها برای آینده کودکان مهم است. بعضی از کارشناسان، تفکر انتقادی را یکی از هفت مهارت ضروری برای کودکان می‌دانند. در دنیای امروز که به سرعت در حال تغییر است، تنها دانستن فهرست‌وار موضوعات مختلف برای کودکان کافی نیست. آنها باید منتقدانه فکر کنند تا بتوانند از طریق مقایسه، تجزیه و تحلیل و ارزیابی تفاوت‌های اطلاعات به نتیجه‌گیری صحیح برسند و درک بهتری از حقایق پیرامون خود پیدا کنند.

پنج روش برای کمک به کودکان در تفکر انتقادی

آموزش تفکر انتقادی به کودکان

کارشناسان پنج الگوی فکری را ترسیم کرده‌اند که از طریق آن به کودکان در دوره ابتدایی برای بهتر فکر کردن کمک کنند. این الگوها را به کودک بیاموزید و برای تقویت هرچه بیشتر تفکر انتقادی کودک در استفاده از این الگوها با او هم‌فکری کنید.

  • از آنها بخواهید که صریح باشند. وقتی مثال یا توضیح مطلبی را نمی‌فهمند، به راحتی بپرسند. کودکان باید بدانند اشکالی ندارد که چیزی را نفهمند و در مورد آن سوال بپرسند.
  • آنها را به داشتن دقت بیشتر تشویق کنید. به کودکان کمک کنید با تحقیق و بررسی روی واقعیت‌ها، درست و غلط را بفهمند.
  • آنها را ترغیب کنید موضوعات دیگر را هم بررسی کنند. وقتی در مورد مسئله یا مشکلی فکر می‌کنند، به آنها اجازه دهید در مورد موضوعات مرتبط با آن مسئله یا مشکل بپرسند. با گفت‌و‌گوی بیشتر، به آنها کمک کنید. کودکان را به پیگیری بیشتر راهنمایی کنید تا بتوانند اطلاعات مفید و مرتبط با مسئله را جمع‌بندی کنند.
  • از منطقی بودن آنها حمایت کنید. به کودکان کمک کنید تا بتوانند ارتباط موضوعات مختلف با یکدیگر را بفهمند. از او بخواهید مراحلی را که برای نتیجه‌گیری طی کرده است بیان کند. با مشارکت خودشان صحت فرضیه‌های آنها را بررسی کنید.
  • انتظارات منصفانه‌ای از آنها داشته باشید. در آنها هم‌فکری کردن را تقویت کنید. کودکان باید بیاموزند که برای نتیجه‌گیری صحیح، استفاده از نظر دیگران مهم است.

راهکارهایی برای پرورش تفکر انتقادی در کودکان

ایده هایی برای تقویت تفکر انتقادی در کودکان

تقویت و آموزش تفکر انتقادی در کودکان روش‌های مختلفی دارد. والدین می‌توانند برای تشویق کودکشان به این روش فکر کردن، پرسش‌هایی از او بپرسند که پاسخ‌های متفاوتی داشته باشند. یا می‌توانند به کودک اجازه دهند تا تفکراتش را تجربه کند و از راه آزمون و خطا به نتیجه درست برسد. این روش بهتر از روش قبلی جواب می‌دهد. پرورش تفکر انتقادی در کودکان تأثیر مثبتی بر مهارت حل مسئله در آنها دارد.

شرایط را برای بازی کودکان فراهم کنید

نحوه انجام کارهای مختلف هنگام بازی با سطح تفکر انتقادی در ارتباط است. کودکان هنگام بازی، علت و معلول را کشف می‌کنند. سعی کنید داخل و خارج از منزل شرایط را برای بازی کودکان فراهم کنید و حتی اگر می‌توانید خودتان هم در بازی آنها شرکت کنید. تجربه کودکان در هر بازی در واقع پایه و اساس تفکر آنها در بازی بعدی است.

به آن‌ها برای فکر کردن زمان بدهید

گرچه همیشه کار آسانی نیست ولی برای فکر کردن، زمان بیشتری به کودک بدهید. فرقی نمی‌کند که انجام کاری را به او واگذار کرده‌اید یا پرسشی از او پرسیده‌اید. قبل از اینکه دخالت کنید یا پاسخ دهید، به آرامی تا ۶۰ پیش خودتان بشمارید. این صبر شما به کودک فرصت کافی می‌دهد تا به خوبی در مورد کاری که می‌خواهد انجام دهد یا حرفی که می‌خواهد بزند فکر کند. شاید انتخاب درستی داشته باشد.

بلافاصله مشکلات او را حل نکنید

اگر هنوز کودک به نتیجه نرسیده است، فرصت بیشتری برای فکر کردن به او بدهید. تا ۱۲۰ و حتی بیشتر بشمارید. اینکه به او کمک نکنید می‌تواند چالش خوبی برایش باشد. برای کودکان کوچک‌تر،  تشخیص نحوه صحیح بازی با یک اسباب‌بازی، چالش خوبی است و صبر شما در این چالش حتی مهارت‌های اجرایی کودک را هم پرورش می‌دهد. در مورد کودکان بزرگتر می‌توانید سوال‌هایی را بپرسید که پاسخ به آنها به تفکر انتقادی نیاز داشته باشد. البته برای اینکه به یافتن پاسخ امیدوار باشند، اطلاعات اندکی به آنها بدهید.

پرسش‌هایی را بپرسید که چند پاسخ دارند

والدین معمولا بلافاصله به پرسش‌های کودکان پاسخ می‌دهند. بهتر است برای پاسخ به کودکان از پرسش‌هایی استفاده کنید که آنها هم برای رسیدن به پاسخ فکر کنند. در این پرسش‌ها نظر او را بخواهید. او برای انجام کار مورد نظر چه ایده‌ای دارد یا بر اساس تفکر او دلیل اتفاق مورد نظر چه بوده است. حتی اگر پاسخ صحیح نداد به پاسخ او احترام بگذارید. می‌توانید با پرسیدن پرسش‌های مجدد او را راهنمایی کنید یا اینکه در قالب چند پرسش اطلاعاتی به او بدهید.

در فرضیه سازی به آن‌ها کمک کنید

هنگام بازی، کودکان را در شرایطی قرار دهید که فرصتی برای فرضیه سازی پیدا کنند. این کار، تمرینی مفید برای پرورش مهارت تفکر انتقادی در کودکان است. از کودک بخواهید اتفاق بعدی در بازی را پیش‌بینی کند یا اینکه وقتی با او در انجام کاری مشارکت می‌کنید، قبل از پایان کار نتیجه را از او بپرسید.

آن‌ها را تشویق کنید

وقتی به کودکان اجازه می‌دهید بیشتر و بهتر فکر کنند به پرورش خلاقیت آنها در مهارت حل مسئله کمک می‌کنید. می‌توانید با روش‌های مختلف، کودکان را به ایجاد گزینه‌های مختلف برای فکر کردن تشویق کنید. با پرسیدن، او را راهنمایی کنید یا در فکر کردن او را همراهی کنید.

سخن آخر

از نکات بالا که بگذریم، حتما برای والدین شرایطی پیش می‌آید که باید مداخله کنند. حتی در این موارد هم می‌توانید به کودک چیزهایی بیاموزید. از الگوی تفکر انتقادی در خودتان کمک بگیرید. همانطور که در حال تفکر هستید و تصمیم می‌گیرید، هر چه در ذهنتان مرور می‌کنید به زبان بیاورید. کودکان با مشاهده نحوه تفکرتان، از شما تفکر انتقادی را یاد می‌گیرد. باید صبور باشید. روش‌هایی که برای تقویت مهارت تفکر انتقادی استفاده می‌کنید در بلندمدت نتیجه می‌دهند.

بازی برای کودک سه تا پنج ساله؛ بازی‌هایی برای تقویت مهارت‌های زندگی

بازی برای کودک سه تا پنج ساله؛ بازی‌هایی برای تقویت مهارت‌های زندگی

بازی برای کودک سه تا پنج ساله تجربه جذابی است که علاوه بر سرگرمی بچه‌ها، مهارت‌های مختلفی را به آنها یاد می‌دهد. در ادامه چند بازی مفید و آموزنده را برای کودکان سه تا پنج ساله معرفی می‌کنیم.

سه تا پنج سالگی رده سنی مهمی است. در این رده سنی، کودکان رشد می‌کنند و در حال یادگیری هستند. بچه‌ها در این سن بسیار کنجکاو هستند، پرسش‌های زیادی دارند و برای شناخت محیط پیرامونشان جست‌و‌جو می‌کنند. برای آشنایی بیشتر با کنجکاوی در کودکان می‌توانید مقاله ما در اینباره را مطالعه کنید.

والدین می‌توانند به فرزندان خود کمک کنند با بازی کردن، یاد بگیرند و رشد کنند. برای تجربه‌ای شگفت‌انگیز و جذاب گزینه‌های زیادی وجود دارد. در ادامه فعالیت‌های ساده و جذابی را معرفی می‌کنیم که می‌توانید همراه کودکتان آنها را انجام دهید.

بازی برای کودک سه تا پنج ساله

۱. نقاشی حروف

معمولا کودکان سه ساله علاقه زیادی به نقاشی کشیدن دارند. اگر آنها را به حال خودشان رها کنید، همه روز نقاشی می‌کشند. می‌توانید از این فرصت برای آموزش حروف به آنها استفاده کنید. حروف را با مداد و به شکل کمرنگ بکشید و از آنها بخواهید با ماژیک حروف کشیده شده را پررنگ کنند. البته دفترچه‌های مخصوص این کار هم در بازار وجود دارد که با الگوهای نقطه‌گذاری شده، حروف طراحی شدند و کودکان با چسباندن نقاط به یکدیگر حروف را می‌کشند. این سرگرمی به کودک کمک می‌کند شکل حروف را یاد بگیرد.

برای آگاهی از اهمیت نقاشی در رشد کودکان می‌توانید مطلب دیگر ما را مطالعه کنید.

۲. پازل

بازی برای کودک سه تا پنج ساله - پازل

کودکان وقتی قطعات پازل را جا‌به‌جا می‌کنند تا هر قطعه‌ای را در مکان مناسبش قرار دهند، مهارت‌های حرکتی خوبی را کسب می‌کنند. البته هنگام خرید پازل دقت کنید پازلی را خریداری کنید که برای این رده سنی مناسب باشد. این فعالیت باعث می‌شود کودکان صبر را بیاموزند. ویژگیِ‌ مهمی که در تمامی مراحل زندگی به آن نیاز دارند. پازل‌ یکی از بهترین انواع سرگرمی و بازی برای کودک سه تا پنج ساله است.

۳. بازی شکل‌ها

بازی برای کودک سه تا پنج ساله - بازی شکل ها

شکل‌ها در یادگیری کودکان نقش مهمی دارند. در این رده سنی، آنها باید نام شکل‌های ساده را بدانند. والدین می‌توانند از شکل‌های ساده‌ای که در محیط پیرامون کودک وجود دارند شروع کنند؛ جعبه اسباب‌بازی برای شکل مربع و توپ برای شکل دایره. برای این سرگرمی، تعدادی کارت بازی آماده کنید. این کارت‌ها باید به شکل‌هایی که نامشان را آموزش می‌دهید برش بزنید؛ کارت‌های دایره‌ای، کارت‌های مربعی و …

کارت‌ها را به صورت درهم در اختیار کودک بگذارید و او را تشویق کنید تا بر اساس شکلی که می‌خواهید آنها را مرتب کند.

۴. بازی‌های حرکتی و پرتابی در خانه

این نمونه از بازی‌ها به تقویت مهارت‌های حرکتی و کنترلی در کودکان کمک زیادی می‌کنند. گزینه‌های زیادی برای اجرا در خانه دارید. بعضی از اسباب و وسایل را کنار بگذارید و مراقب باشید چیزی را نشکنید. برای تمرین پرتاب و دقت از سبد لباس و توپی که از جوراب‌ها تهیه کردید استفاده کنید. با مقداری نخ یا سیم مانعی ایجاد کنید و تمرین دویدن و پریدن را انجام دهید. تشویق‌های والدین هنگام بازی، انگیزه کودک برای اجرای بهتر را بیشتر می‌کند پس بازی را به شکلی جذاب ادامه دهید.

۵. بازی‌های فکری

بازی برای کودک سه تا پنج ساله - بازی فکری

می‌توانید برای تشویق کودکان به این نوع بازی‌ها، برای برنده بازی، جایزه‌ در نظر بگیرید. کتابی که به یادگیری بیشتر آنها کمک کند، جایزه خوبی است. بازی‌های فکری زیادی برای این رده سنی در بازار وجود دارد.

۶. ساخت کاردستی به شکل تلفن

با هر چیزی که می‌توانید، تلفن بسازید. با این تلفن‌ها می‌توانید کارکردهای یک تلفن حقیقی را در حد نیاز به کودکتان بیاموزید. به علاوه می‌توانید مطالبی در مورد امواج صوتی را هم با استفاده از همین تلفن‌ها توضیح دهید. البته سعی کنید تلفن‌هایی که می‌سازید کاملا بی‌خطر باشند.

۷. بازی شکار رنگ‌ها

یکی از مسائلی که کودکان در این رده سنی باید بیاموزند، شناخت رنگ‌ها است. تشخیص رنگ‌ها از روی تصاویر و نقاشی‌ها به اندازه کافی جذاب نیست. به آنها اجازه دهید با گردش در محیط پیرامون رنگ‌ها را بیاموزند. رنگ‌هایی را مشخص کنید و از کودکتان بخواهید به دنبال اشیایی با آن رنگ‌ها بگردد. دقت کنید اشیایی را از قبل انتخاب کرده باشید که او توانایی حمل آنها را داشته باشد. کمی صبر کنید، او رنگ‌ها را شکار می‌کند و برایتان می‌آورد.

۸. بازی دانستنی‌ها

وقتی کودک شما به پیش‌دبستانی برود، باید چند مورد از اطلاعات شخصی خود را بداند. می‌توانید به فرزندتان کمک کنید تا نام کامل خودش، نام والدین، آدرس منزل و شماره تلفن‌های لازم را در قالب یک بازی یاد بگیرد. می‌توانید از کارت‌های بازی که حروف نام او را روی آنها نوشته‌اید استفاده کنید. از کودک بخواهید کارت‌ها را به شکل صحیح مرتب کند. بچه‌ها معمولا اطلاعات همراه با ملودی را بهتر به خاطر می‌سپارند. می‌توانید این اطلاعات را در قالب یک شعر به او یاد دهید.

۹. نمایش عروسکی

بازی برای کودک سه تا پنج ساله - نمایش عروسکی

اگر بخواهید در خانه برای بچه‌ها یک نمایش عروسکی کوچک اجرا کنید، کار سختی نیست. می‌توانید از عروسک‌های نمدی استفاده کنید یا اینکه با برخی از وسایلی که در خانه دارید عروسک بسازید. کاغذ‌های رنگی، چوب‌های بستنی و  تکه‌های پارچه وسایل قابل استفاده‌ای هستند. داستان یا کتاب مورد علاقه بچه‌ها می‌تواند در انتخاب شخصیت به شما کمک کند؛ مثلا داستان شنل قرمزی.

۱۰. کلاژ

مجله‌ها یا کارت پستال‌های قدیمی را به کودک بدهید و از او بخواهید تصاویری را که دوست دارد انتخاب کند. قیچی و چسب را به او بدهید و به او کمک کنید تا این تصاویر را برش بزند و هر کدام را روی کاغذی بچسباند. مداد رنگی، ماژیک، مداد شمعی، برچسب‌های تزیینی، مقداری پنبه تمیز، کاغذ رنگی‌های مختلف، وسایلی هستند که او برای ادامه کار به آنها نیاز دارد. از کودک بخواهید با وسایلی که دارد اطراف تصاویر را تزیین کند. آنها تخیل خود را به کار می‌گیرند و طرح‌های ابتکاری جالبی را اجرا می‌کنند. این سرگرمی در واقع تمرین خلاقیت است.

۱۱. نقاشی با کمک آینه

آینه‌ای مقابل کودک بگذارید و از او بخواهید تصویر خودش را با نگاه به آینه بکشد. می‌توانید در کشیدن جزییات به او کمک کنید. اگر در برخی از جزییات چیزی که کشیده است با واقعیت تفاوت دارد تعجب نکنید و نقاشی او را تغییر ندهید. شاید کودکتان در تخیل خودش چهره متفاوتی را می‌پسندد. ممکن است رنگ دیگری را برای موهایش انتخاب کند.

۱۲. نوشتن کتاب

کودکان داستان‌های زیادی را آموخته‌اند و می‌توانند آنها را تعریف کنند ولی برای نوشتن آنها به کمک نیاز دارند. چند برگ کاغذ را از وسط تا کنید و به شکل کتاب آنها را به یکدیگر منگنه کنید. از فرزندتان بخواهید تا داستان را بازگو کند و شما هم آن را بنویسید. قصه را از روی کتاب برایش بخوانید و اگر دوست داشت جایی را تغییر دهد، به او کمک کنید. این فعالیت ساده، اعتماد به نفس را در او تقویت می‌کند و مهارت‌های سوادآموزی او را پرورش می‌دهد.

۱۳. ساخت ماسک‌های خانگی

ساختن ماسک‌های متنوع در خانه کار سختی نیست، ولی می‌تواند نتایج بسیار جالبی داشته باشد. برای این کار شخصیت‌های زیادی وجود دارند؛ از حیوانات گرفته تا قهرمان‌های داستان‌ها. به علاوه اینکه با روش‌های مختلفی می‌توانید این ماسک‌ها را بسازید.

می‌توانید از انواع کاغذ‌ها و پارچه‌ها برای این کار استفاده کنید. برای استفاده بچه‌ها می‌توانید دو طرف ماسک را با کش به یکدیگر متصل کنید تا ماسک را به صورتشان بزنند یا اینکه ماسک را روی چوبی بچسبانید تا قابل حمل شود. فقط باید برای برش دقیق پارچه یا کاغذ، محل چشم‌ها را مشخص کنید و برای انتخاب صحیح طول کش، دور سر کودکتان را اندازه‌گیری کنید.

مهم نیست چگونه ماسک می‌سازید. این کار نتیجه مطلوبی خواهد داشت. وقتی که کودکتان ماسک را به صورتش می‌زند و در آینه نگاه می‌کند، تجربه‌ای لذت‌بخش را به او هدیه داده‌اید.

۱۴. باغبانی

باغبانی با کودکان - بازی برای کودک سه تا پنج ساله

بچه‌ها علاقه دارند کارهایی را که بزرگترها انجام می‌دهند تجربه کنند و بازی با خاک نیز از تفریحاتی است که در آن مهارت دارند. اگر در خانه فضای سبز دارید، بچه‌ها می‌توانند در آبیاری به شما کمک کنند. همچنین برای تعویض خاک گلدان‌ها هم می‌توانید روی کمک آنها حساب کنید. فراموش نکنید، بچه‌ها دوست دارند نام گل‌ها و گیاهان را یاد بگیرند.

با کمک این سرگرمی‌ها، به بچه‌ها فرصت می‌دهید تا خلاقیت و ابتکار خود را نشان دهند و مهارت‌های مختلفی را یاد بگیرند. بازی برای کودک سه تا پنج ساله بهترین روش برای یادگیری مهارت‌های مختلف است و علاوه بر یادگیری، ساعت‌ها کودکان را سرگرم می‌کند.

آموزش صرفه جویی به کودکان با ۱۱ راهکار عملی

آموزش صرفه جویی به کودکان با ۱۱ راهکار عملی

صرفه‌ جویی و پس‌انداز از جمله مهارت‌هایی است که از کودکی باید آموزش داده شود. اگر کودکان به این کار عادت کنند در بزرگسالی هم به راحتی می‌توانند اهداف مالی برای خودشان در نظر بگیرند و برای رسیدن به آن اهداف تلاش کنند. به همین دلیل آموزش صرفه جویی به کودکان اهمیت زیادی دارد.

بچه‌ها و حتی بزرگترها معمولا تمایلی به پس‌انداز و صرفه جویی ندارند. به هر حال خرج کردن پول لذت بیشتری دارد. اما صرفه‌جویی و پس‌انداز برای داشتن یک زندگی مالی موفق، ضروری است. آموزش صرفه جویی به کودکان کمک می‌کند که در آینده بتوانند راحت‌تر با مشکلات مادی کنار بیایند و برای آن برنامه‌ریزی کنند. با این چند راهکار، پس‌انداز را به کودکان بیاموزید.

۱. به آنها پول توجیبی بدهید

آموزش پس انداز به کودکان

دو نکته در رابطه با کودکان بسیار اهمیت دارد. یکی اینکه همیشه مقداری پول داشته باشند و دیگر اینکه اجازه دهید خودشان برای پولشان تصمیم بگیرند. برای پول دادن به کودکان برنامه ثابتی تنظیم کنید تا آنها هم بتوانند برای خرج کردن یا پس‌انداز پولشان برنامه‌ریزی کنند.

اگر چه باید به کودکان آموزش داد که همه افراد خانواده باید در انجام کارهای خانوادگی به یکدیگر کمک کنند ولی می‌توانید برای تشویق آنها، پاداشی نقدی در نظر بگیرید. برای نمونه وقتی کودکتان در شست‌و‌شوی ماشین به شما کمک کرده است، ایده خوبی است که این‌بار پول توجیبی بیشتری به او بدهید و علت این افزایش را هم به او بگویید.

۲. تفاوت خواستن و نیاز را به آنها آموزش دهید

برای اینکه کودکان ارزش صرفه‌جویی را درک کنند، در اولین قدم باید به آنها کمک کنید تا تفاوت میان خواسته‌ها و نیازها را تشخیص دهند. برای کودکان توضیح دهید که نیاز‌های اساسی هر فرد چه مواردی هستند. آنها باید در مورد چگونگی تأمین نیازهایی از قبیل خوراک، پوشاک و مسکن چیزهایی یاد بگیرند و بفهمند که خواسته‌ها اگر جزو این موارد نباشند، یا اهمیت کمتری دارند یا در بعضی موارد اضافی هستند. می‌توانید برای توضیح این مطالب از یک نمونه نزدیک به آنها کمک بگیرید؛ از برنامه‌‌ریزی مالی خودتان برای آنها مثال بزنید.

مثلا منتظر ماندن برای حراج به این معنا نیست که هر چیزی ارزان شد، سریع بخریم. به بچه‌ها یاد بدهید که برای خرید هیجان‌زده نشوند و فقط چیزهایی که واقعا لازم دارند بخرند. البته بچه‌ها با دیدن رفتار بزرگترها، چیزهای مختلف را یاد می‌گیرند. پس اگر قرار است به کودک یاد بدهید که خرید هیجانی نداشته باشد، خودتان هم باید مراقب رفتارتان در زمینه خرید کردن باشید.

۳. به آنها اجازه دهید کسب درآمد کنند

اگر می‌خواهید کودکتان در آینده اهل صرفه‌جویی باشد، به او فرصت دهید تا کار کند و درآمد داشته باشد. این کار به کودکان یاد می‌دهد که چگونه نتیجه تلاش خود را خرج کنند. در ابتدای این مقاله به ایده مناسبی اشاره کردیم. از کودکان برای انجام کارهای خانوادگی کمک بگیرید یا اگر می‌توانند کارهایی در خانه را به آنها واگذار کنید. برای همه کارهایی که انجام می‌دهند، به آنها دستمزد بدهید. هرچه بیشتر و بهتر کارها را انجام دادند، دستمزد آنها را بیشتر کنید. بسیاری از والدینی که این ایده را عملی کردند، نتایج مطلوبی را مشاهده کردند. بعضی از کودکان بیشتر تلاش می‌کنند تا پول بیشتری بگیرند.

۴. مقایسه قیمت‌ها را به آنها یاد بدهید

بچه‌ها معمولا هر چیزی که دوست داشته باشند بدون فکر و بررسی از شما طلب می‌کنند. از همان کودکی به آنها یاد بدهید که قیمت‌ها و شرایط مختلف را مقایسه کنند بعد چیزی بخرند. مثلا شاید بتوانند اسبا‌ب‌بازی مشابهی را با قیمت کمتر از فروشگاه دیگری پیدا کند. یا شاید بتوانند برای خریدن چیزی که دوست دارند، کمی صبر کنند و آن را در حراج بخرند.

آموزش پس انداز به کودکان

۵. به‌ آنها یاد دهید که مخارج خود را یادداشت کنند

یکی از موضوعاتی که در بهتر پس‌انداز کردن و صرفه‌جویی اهمیت دارد، دانستن و پیش‌بینی مخارج است. برای اینکه کودکان در این زمینه تجربه مفیدی پیدا کنند، از آنها بخواهید تا خرید‌های روزانه خود را یادداشت کنند. در انتهای هفته هم به آنها کمک کنید تا مخارجشان را به دقت محاسبه کنند. کودکان را راهنمایی کنید تا در مورد مخارجشان و میزان پس‌اندازشان بیشتر فکر کنند. بهتر است آنها بدانند که با پس‌انداز بیشتر و صرفه‌جویی، زودتر به هدفشان می‌رسند. کودکان تمایل پیدا می‌کنند کمتر هزینه کنند و بیشتر پس‌انداز کنند تا بتوانند زودتر چیزی را که می‌خواهند بخرند.

۶. آن‌ها را تشویق به پس انداز کنید

تشویق کودکان به پس انداز

هر کسی پاداش گرفتن را دوست دارد. اگر نمی‌توانید با روش‌های دیگر به کودکتان انگیزه لازم برای پس‌انداز کردن را بدهید، شما هم از این قاعده کلی استفاده کنید. برای نمونه می‌دانید که کودکتان هدف گران‌قیمتی را انتخاب کرده است و مقداری هم پس‌انداز دارد اما انگیزه خود را از دست داده است. برای او شرط بگذارید که اگر پس‌اندازش را به میزان مشخصی افزایش دهد، مابقی پول مورد نیازش را به عنوان جایزه به او می‌دهید.

۷. به کودکان اجازه اشتباه دهید

اگر می‌خواهید به کودکان مدیریت هزینه‌ها را آموزش دهید، آنها باید این فرصت را داشته باشند تا از اشتباهاتشان درس بگیرند. معمولا والدین می‌خواهند کودکان را از اشتباهات پرهزینه دور کنند اما رفتار صحیح آن است که این اشتباهات را به فرصت‌هایی برای یادگیری تبدیل کنند. وقتی کودکان چیز گران‌قیمتی را با اصرار می‌خرند باید بدانند که مجبور خواهند شد در روزهای بعد خیلی کمتر از قبل خرج کنند. در این صورت آنها در آینده در مورد پول‌هایشان بهتر تصمیم می‌گیرند.

۸. درباره پول و مفاهیم مالی صحبت کنید

بر اساس پژوهش‌های جدید بیشتر والدین در مورد اهمیت سرمایه‌گذاری در طولانی‌مدت یا نوسان قیمت‌ها در بازار، هرگز با کودکشان صحبت نکرده‌اند. اگر می‌خواهید کودکان اهمیت پس‌انداز کردن را درک کنند، باید درباره این موضوعات با آنها گفت‌و‌گو کنید.

۹. برای آموزش صرفه جویی به کودکان از فناوری استفاده کنید

آموزش صرفه جویی به کودکان

همه می دانیم که کودکان علاقه زیادی به موبایل و تبلت دارند. والدین می‌توانند از این فرصت برای آموزش کودکان استفاده کنند. اپلیکیشن‌هایی طراحی شده‌اند که هم جنبه بازی و سرگرمی دارند و هم کودکان می‌توانند در آنها خرید و فروش و پس‌انداز را تجربه کنند.

۱۰. الگوی خوبی باشید

اگر کودکان صرفه‌جویی کردن والدین را ببینند، اهمیت این موضوع را بیشتر درک می‌کنند. فعالیت‌هایی را که در زمینه پس‌انداز خانوادگی انجام می‌دهید، با مشارکت کودکان انجام دهید یا وقتی می‌خواهید در این مورد تصمیم جدیدی بگیرید، به کودکان اجازه دهید گفت‌وگوی شما را بشنوند.

۱۱. به او پول قرض دهید

یکی از موضوعاتی که به درک بهتر مسئله صرفه‌جویی و پس‌انداز کمک می‌کند این است که هرکسی باید در حد توان خود زندگی کند. اگر کودکتان برای خرید چیزی اصرار می‌کند و پس‌انداز کافی هم ندارد، به او کمی پول قرض بدهید. به مقدار لازم به او پول بدهید و با او قرار بگذارید که از پول توجیبی‌اش کم می‌کنید. این تجربه خوبی برای کودک است. او می‌فهمد گاهی اوقات صرفه‌جویی به معنای تأخیر در رسیدن به هدف است. اگر چیزی را که می‌خواهد دیرتر خریداری کند، لازم نیست تا مدتی شرایط سخت‌تری را تجربه کند.

۱۲. آنها را عضو کتابخانه کنید

با این روش بچه‌ها دو عادت خوب یاد می‌گیرند. یکی سر زدن به کتابخانه و مطالعه روزنامه‌ها ومجلاتی که مناسب سن آنها است و دیگری صرفه‌جویی در هزینه‌های خرید کتاب و کرایه فیلم و…

نکته پایانی

آموزش صرفه جویی به کودکان ارتباط مستقیمی با آینده روشن مالی در آن‌ها دارد. اگر پس‌انداز کردن را در کودکی بیاموزند، در آینده این رفتار به عادت تبدیل می‌شود. اگر تا به حال برای این موضوع مهم تصمیمی نداشته‌اید یا به دنبال راهکارهای عملی بوده‌اید، امیدواریم مطالعه این مقاله مفید بوده باشد. تصمیم بگیرید و آموزش را از همین امروز شروع کنید؛ راهکارهای ارائه شده به شما کمک می کنند.

اهمیت آموزش هنر به کودکان و ۶ راهکار برای تشویق خلاقیت در آن‌ها

اهمیت آموزش هنر به کودکان و ۶ راهکار برای تشویق خلاقیت در آن‌ها

اهمیت آموزش هنر به کودکان در ایجاد مهارت‌های مختلف در آن‌ها است. هنر می‌تواند مهارت‌هایی مثل خلاقیت، تصمیم‌گیری و تفکر انتقادی را در کودک پرورش دهد. چرا هنر برای کودکان مهم است و آموزش آن چه مزایایی دارد؟

مدت‌های طولانی است که آموزش هنر از مباحث اصلی آموزشی در مدارس حذف شده است و تقریبا در حاشیه قرار دارد. البته مدارسی هستند که تاکید خاصی روی اهمیت آموزش هنر به کودکان دارند و کلاس‌های هنری را در برنامه درسی خود می‌گنجانند.

این کلاس‌ها تنوع قابل ملاحظه‌ای دارند. از آموزش طراحی و نقاشی گرفته تا انواع ساز. هیچ شکی نیست که هنر، برای اکثر بچه‌ها جالب و سرگرم‌کننده است. علاوه بر خلق آثار هنری، بچه‌ها معمولا دوست دارند این آثار را در گوشه و کنار خانه به نمایش بگذارند. آموزش هنر به کودکان کمک می‌کند که مهارت‌های مختلف را با تمرین‌های عملی یاد بگیرند.

اهمیت آموزش هنر در رشد کودکان

اهمیت آموزش هنر به کودکان

اهمیت آموزش هنر به کودکان بیشتر از هر چیز به خاطر پرورش دادن مهارت‌های مختلف است. در ادامه به روش‌های مختلفی می‌پردازیم که آموزش هنر، در پرورش مهارت‌های مختلف و ویژگی‌های شخصیتی کودکان موثر است.

۱. خلاقیت

اهمیت آموزش هنر به کودکان - خلاقیت

اولین تاثیر مثبتی که آموزش هنر بر کودکان خواهد داشت، افزایش خلاقیت آنها است. کودکان از طریق هنر می‌توانند عواطف و تفکرات خودشان را بهتر ابراز کنند. در هنر بسیار راحت‌تر از علوم و ریاضی، این امکان فراهم می‌شود. برای افزایش خلاقیت راه‌های زیادی وجود دارد از جمله اینکه از بچه‌ها بخواهیم تا یک مونولوگ را به چند روش مختلف بیان کنند. یا یک نقاشی بکشند که یک خاطره خوش را نشان دهد. حتی می‌توانید از آنها بخواهید که برای یک شعر، ریتم جدیدی پیدا کنند.

۲. بهبود عملکرد تحصیلی

هنر فقط باعث افزایش خلاقیت بچه‌ها نمی‌شود، بلکه مهارت‌هایی را در آنها تقویت می‌کند که نتیجه‌ آن، بهبود عملکرد در مدرسه است. بر اساس گزارشی که توسط PBS منتشر شده است، کودکانی که برای مدت یک سال، سه روز در هفته و هر بار سه ساعت فعالیت هنری دارند، چهار برابر بیشتر از همسالان خود احتمال دارد که در مدرسه به موفقیت تحصیلی برسند. آن‌ها همچنین بیشتر در مسابقات در مسابقات علوم و ریاضی یا شعر و داستان‌نویسی شرکت می‌کنند که در حالت عادی تعداد کمی از بچه‌ها برای انجام آن‌ها داوطلب می‌شوند.

۳. مهارت‌های حرکتی

اهمیت آموزش هنر به کودکان - مهارت‌های حرکتی

این مهارت بیشتر در کودکانی تقویت می‌شود که نقاشی می‌کشند یا ساز می‌زنند. کارهایی ساده مثل نگه‌ داشتن قلمو یا رنگ کردن با مداد رنگی، نقش مهمی در رشد مهارت‌های حرکتی بچه‌ها دارد. در حدود سه سالگی، بچه‌ها باید بتوانند دایره بکشند و قیچی‌های امن مخصوص کودکان را به کار ببرند. حدود چهار سالگی بچه‌ها کم کم مربع می‌کشند و با قیچی خط‌های مستقیم را می‌برند.

۴. اعتماد به نفس

اهمیت آموزش هنر به کودکان - اعتماد به نفس

ماهر شدن در یک هنر می تواند در بچه‌ها اعتماد به نفس ایجاد کند. کارهایی مثل رفتن روی صحنه و آواز و سرود خواندن، به بچه‌ها کمک می‌کند که از منطقه امن خود بیرون بزنند و توانایی‌های خود را نشان دهند. هر چقدر که مهارت‌های آنها بیشتر شود، اعتماد به نفس آنها هم افزایش پیدا می‌کند.

۵. یادگیری تصویری

کودکان با شرکت در کلاس‌های هنری مثل نقاشی و مجسمه سازی می‌توانند مهارت‌های تجسمی و تصویری را یاد بگیرند. دکتر کری فریدام، رئیس موسسه آموزش هنر و طراحی در دانشگاه ایلینوی شمالی می‌گوید بچه‌ها باید در مورد دنیا چیزهای زیادی یاد بگیرند؛ فراتر از آنچه که می‌توانند از متن‌ها و اعداد یاد بگیرند. آموزش هنر به کودکان یاد می‌دهد که چطور تفسیر کنند، نقد کنند و از اطلاعات تصویری برای تصمیم‌گیری استفاده کنند.

۶. تصمیم‌‌گیری

هنر یکی از بهترین روش‌ها برای تقویت مهارت‌های تفکر انتقادی و حل مسئله در کودکان است. در واقع وقتی کودکان در مورد نحوه ارائه آثار هنری خود فکر می‌کنند، در حال یادگیری مهارت حل مسئله و تصمیم‌گیری هستند. مهارتی را که در هنر یاد بگیرند می‌توانند در سایر جنبه‌های زندگی هم استفاده کنند. مهارت تصمیم‌گیری و حل مسئله، مهارتی است که همه ما در طول زندگی، از کودکی تا بزرگسالی به آن نیاز داریم.

۷. استقامت و پشتکار

تجربه نشان داده است که هنر‌ همیشه با چالش‌های فراوانی همراه است. بعضی از هنرمندان آنگونه که خودشان تعریف کرده‌اند، زمانی که در حال یادگیری و کسب مهارت بیشتر در هنر مورد علاقه خود بوده‌اند، بارها آن‌چنان ناامید شده‌اند که تصمیم گرفته‌اند آن هنر را کنار بگذارند. ولی ادامه دادند و این نکته را فهمیدند که تلاش زیاد همراه با استقامت و پشتکار حتما به نتیجه می‌رسد.

داشتن این الگوی فکری در طول زندگی اهمیت دارد. هر فردی شرایطی را تجربه خواهد کرد که لازم است در آن با پشتکار و تلاش زیاد، مهارت‌های جدیدی بیاموزد یا با مهارت‌هایی که قبلا آموخته است بتواند کاری را به نتیجه برساند. تجربیاتی که در مراحل تحصیل یا در موقعیت‌های شغلی به آن‌ها کمک زیادی می‌کنند.

۸. تمرکز

در یادگیری هنرهای مختلف، تمرکز به اندازه پشتکار اهمیت دارد. این ویژگی تقریبا در تمامی پیشرفت‌های ما نقش کلیدی دارد؛ از پیشرفت‌های تحصیلی گرفته تا موفقیت‌های شغلی.

۹. روحیه همکاری

اهمیت آموزش هنر به کودکان - روحیه همکاری

در بسیاری از هنرها همکاری با دیگران لازم است. وقتی بچه‌ها می‌خواهند سرود یا نمایشی را اجرا کنند، این همکاری را تجربه می‌کنند. آنها یاد می‌گیرند برای رسیدن به هدف مشترک باید هر کسی وظیفه‌ای را که بر عهده دارد، به بهترین شکل انجام دهد. بچه‌ها می‌آموزند در یک کار گروهی، تمامی افراد در موفقیت به یک اندازه سهم دارند و فرقی نمی‌کند چه نقشی را ایفا کنند یا در چه جایگاهی قرار داشته باشند؛ آنها با هم به هدفشان می‌رسند.

۱۰. حس مسئولیت‌پذیری

هنرهایی که به همکاری و مشارکت نیاز دارند علاوه بر روحیه همکاری، حس مسئولیت‌پذیری را هم در بچه‌ها تقویت می‌کنند. بچه‌ها یاد می‌گیرند هر کسی در قبال وظیفه‌ای که دارد باید پاسخگو هم باشد. آنها می‌فهمند اشتباهات، بخشی از زندگی هستند که باید آن را بپذیرند، جبران کنند و از آن درس بگیرند. بچه‌ها می‌آموزند برای رسیدن به موفقیت‌های آینده، به این اشتباهات به چشم تجربه‌های جدید نگاه کنند.

راهکارهایی برای تشویق خلاقیت در کودکان

اهمیت آموزش هنر به کودکان - راهکارهایی برای تشویق خلاقیت در کودکان

یکی از مواردی که اهمیت آموزش هنر به کودکان را ثابت می‌کند این است که هنر باعث افزایش خلاقیت کودکان می‌شود. پس برای پرورش کودکانی خلاق، بهتر است آن‌ها را با فعالیت‌های هنری آشنا کنید. در ادامه به راهکارهایی برای تشویق خلاقیت در کودکان می‌پردازیم.

۱. برای بهم ریختگی آماده شوید

برای بچه‌ها فضایی فراهم کنید که در آن با خیال راحت و آزادانه به خلق آثار هنری خود مشغول شوند. جایی که نگران کثیف شدن و به‌هم‌ریختگی محیط نباشید و بچه‌ها آزادانه و بدون محدودیت، استفاده از رنگ‌ها و ابزارها را تجربه کنند. مثلا برای نقاشی کردن می‌توانید کف اتاق یا آشپزخانه پارچه بیاندازید یا روزنامه پهن کنید. اگر هوا خوب است، بیرون از منزل به بچه‌ها فرصت نقاشی کردن بدهید.

۲. از دخالت بیش از حد دوری کنید

به بچه‌ها نگویید که چه بسازند و چطور بسازند. به جای اینکه به آنها دیکته کنید که «رنگین کمان بکش»، آنها را تشویق کنید که رنگ‌های مختلف و ابزارهای مختلف را با هم ترکیب کنند و هر طرحی که خودشان دوست دارند بکشند.

۳. آثار کودکان را دقیق بررسی کنید

بعد از اینکه بچه‌ها اثر هنری خود را خلق کردند، در مورد آن با بچه‌ها صحبت کنید، به جای یک تشویق کلی، در مورد جزییات آن نظر بدهید و سوال بپرسید. مثلا بگویید: «در نقاشی‌ات زیاد زیاد از رنگ بنفش استفاده کرده‌ای. چرا این رنگ را انتخاب کردی؟»

۴. نظرخواهی از کودک

برای تشویق کودک به اینکه در مورد اثر هنری‌اش صحبت کند، از او سوال بپرسید. مثلا بپرسید: «چطور این کاردستی را درست کردی؟ آیا از درست کردن آن لذت بردی؟»

۵. نقاشی نکردن با کودک

بچه‌ها دوست دارند خودشان کاری را انجام دهند. وقتی آنها مشغول نقاشی هستند و شما هم در کنار آنها نقاشی می‌کشید، این کار، کودکان را ناامید می‌کند. کافی است کنارشان باشید و نقش حمایت‌کننده و تشویق‌کننده را داشته باشید.

۶. دخالت نکردن در اثر هنری کودک

اهمیت آموزش هنر به کودکان

وقتی کار بچه‌ها به پایان رسید، اجازه دهید اثر هنری آنها به همان شکل باقی بماند. توصیه نکنید که چیزی به آن اضافه کنند یا چیزی را در نقاشی تغییر دهند. برای بچه‌ها مهم است که احساس کنند اثر هنری آنها به اندازه کافی خوب است؛ حتی اگر یک نقطه وسط یک صفحه باشد.

اهمیت آموزش هنر به کودکان، بر کسی پوشیده نیست. هنر بهترین وسیله برای آموزش مهارت‌های مختلف زندگی است. اگر دوست دارید فرزندانی خلاق داشته باشید، به آنها مهارت یادگیری تصویری و تفکر انتقادی را آموزش دهید، کافی است برای آنها فرصتی فراهم کنید تا آزادانه به خلق آثار هنری بپردازند.

طرز فکر رشد چیست و چگونه آن را در کودکان پرورش دهیم؟

طرز فکر رشد چیست و چگونه آن را در کودکان پرورش دهیم؟

ذهنیت و طرز فکر کودکان می‌تواند در موفقیت آنها و ایجاد ویژگی‌های شخصیتی مثبت و منفی، تاثیر مستقیمی داشته باشد. طرز فکر رشد ذهنیتی است که باعث افزایش اعتمادبه‌نفس، افزایش ریسک‌پذیری و انگیزه کودکان می‌شود.

طرز فکر رشد چیست؟

طرز فکر رشد چیست

طرز فکر رشد عبارتی است که توسط کارول دوئک (Carol Dweck) استاد دانشگاه استنفورد معرفی و ابداع شده است. او در مورد اینکه چرا افراد با استعدادهای مشابه، پیشرفت یکسانی ندارند، سال‌ها تحقیق و سخنرانی کرده است.

تحقیقاتی که در بازه زمانی ۳۰ ساله انجام شده، نشان داده است که مغز ما انعطاف‌پذیر و شکل‌پذیر است و این ویژگی عصبی، نقش مهمی در توانایی ما برای یادگیری دارد. یادگیری به معنای ساختن مسیرهای عصبی قوی‌تر است. این کار با تلاش و تمرین انجام می‌شود.

این کشف جالب در زمینه علوم اعصاب، پیوند بین ذهنیت رشد یا طرز فکر رشد و موفقیت را ثابت کرده است. یعنی درک این جمله که «اگر اعتقاد دارید که می‌توانید، حتما می‌توانید.» به طور خلاصه آنچه کارول دوئک در تحقیقات خود توصیف می‌کند دو اصطلاح طرز فکر ثابت (Fixed Mindset) و طرز فکر رشد (Growth Mindset) است.

در طرز فکر رشد، افراد باور دارند که توانایی‌های آنها قابل توسعه یافتن است و با تلاش و سخت کار کردن افزایش پیدا می‌کند. وقتی افراد باور کنند که ویژگی‌ها و توانایی‌های پایه آنها می‌تواند توسعه پیدا کند، باز هم شکست خوردن باعث آزرده شدن آنها می‌شود. ولی می‌دانند که این شکست‌ها، معرف آنها نیست. داشتن طرز فکر رشد و تمرکز، علاقه به یادگیری را ایجاد می‌کند و محرکی است که برای پیشرفت هر فرد، ضروری است.

با طرز فکر ثابت، افراد باور دارند که با مجموعه‌ای از توانایی‌های ثابت به دنیا می‌آیند که این توانایی‌ها قابل تغییر نیست. آنها بازخورد دیگران را نکوهش می‌بینند، با موفقیت دیگران احساس ترس و ضعف می‌کنند و معمولا ترجیح می‌دهند در «منطقه راحتی» خود باقی بمانند. وقتی افراد خودشان را با ذهنیت ثابت محدود کنند، باورهای محدودی خواهند داشت و در بسیاری از مواقع، این محدودیت‌ها بر سلامت روان افراد تاثیر می‌گذارد.

آیا طرز فکر رشد تاثیرگذار است؟

علاوه بر تحقیق در مورد هوش قابل تغییر، محققان پی برده‌اند که تعامل با مربی، رفتار و زبان، بر ذهنیت بچه‌ها تاثیر می‌گذارد. در این تحقیقات، نحوه ستایش کردن کودکان هم مورد بررسی قرار گرفته است. بعضی از انواع تشویق‌ها و ستایش کردن‌ها باعث ایجاد ذهنیت ثابت می‌شود در حالی که برخی دیگر از انواع تشویق‌ها می‌تواند طرز فکر رشد را پرورش دهد. نوع ذهنیت بر موفقیت‌های تحصیلی کودکان نقش مهمی دارد.

چرا طرز فکر رشد اهمیت دارد؟

طرز فکر رشد چه اهمیتی دارد؟

داشتن ذهنیت رشد برای کودکان و بزرگسالان مجموعه‌ای از ابزارهای ذهنی را فراهم می‌کند که رویکردی رشدمحور و انگیزه کافی برای یادگیری داشته باشند. وقتی تصور کنید که توانایی‌های ذاتی شما قابل تغیر نیست، بدون شک برای کسب توانایی جدید انگیزه و امید ندارید. به محض اینکه کودک یا بزرگسال ذهنیت خود را از طرز فکر ثابت به طرز فکر رشد تغییر دهد، انگیزه می‌گیرد و برای مقابله با مشکلات و حل مسائل مصم‌تر می‌شود. در نتیجه سطح تشویش و اضطراب افراد کاهش پیدا می‌کند. همین نتیجه مثبت، در بلندمدت از ایجاد مشکلات روانی پیشگیری می‌کند.

دانستن این حقیقت که توانایی‌های بشر از طریق تلاش، تداوم، استراتژی صحیح و گرفتن بازخورد، قابل توسعه و پیشرفت است باعث می‌شود که فرصت‌های فراوانی برای یادگیری و رشد در افراد ایجاد شود. اگر بدانید که می‌توانید به مرور زمان پیشرفت کنید و به نسخه بهتری از خودتان تبدیل شوید، تمرکز و اعتماد به نفس شما افزایش پیدا می‌کند.

تشویق کودکان و طرز فکر رشد

یک حقیقت وجود دارد که هر کودکی باید با تک تک سلول‌های بدنش به آن باور داشته باشد و آن حقیقت این است: اگر تلاش کنید به نتیجه می‌رسید. وظیفه بزرگترها است که این اعتقاد و باور را در کودکان ایجاد کنند.

شکی نیست که تشویق و تحسین کودکان در تمام سنین اهمیت دارد و به آنها کمک می‌کند تا برای ادامه مسیر زندگی بیشتر تلاش کنند. اما هر تشویقی خوب نیست. برخی از انواع تشویق‌ها و تحسین‌هایی که بین والدین و معلم‌ها رایج است، می‌تواند برای کودکان و نوجوانان مضر هم باشد.

در واقع تشویق‌ها می‌توانند دو ذهنیت متفاوت را در کودک ایجاد کنند؛ طرز فکر رشد و طرز فکر ثابت. تشویق‌ها و تحسین‌هایی که بر هوش کودکان تمرکز دارد، ذهنیت ثابت را در آنها ایجاد می‌کند. افرادی که چنین ذهنیتی دارند باور دارند که ویژگی‌های شخصیتی آنها و مقدار هوش و خلاقیت آنها ثابت است و به هیچ عنوان قابل تغییر نیست.

در مقابل، تشویق‌هایی که روی تلاش بچه‌ها تمرکز می‌کند، باعث ایجاد طرز فکر رشد می‌شود. بچه‌ها به این باور می‌رسند که هوش و خلاقیت آنها قابل ارتقاء است و با تلاش و وقت گذاشتن، می‌توانند به اهداف خود برسند.

تفاوت طرز فکر رشد و طرز فکر ثابت

طرز فکر رشد و طرز فکر ثابت

تاثیراتی که ذهنیت روی افراد دارد بسیار قابل توجه است. در ادامه تفاوت‌های بین ذهنیت رشد و ذهنیت ثابت را عنوان می‌کنیم.

تسلیم شدن (طرز فکر ثابت) و ایستادگی (طرز فکر رشد)

طرز فکر رشد باعث افزایش انگیزه و تداوم و پشتکار می‌شود. در حالی که طرز فکر ثابت، پشتکار را از بین می‌برد. کسانی که فکر می‌کنند هوش و خلاقیت یک ویژگی ژنتیکی است، خیلی زودتر تسلیم می‌شوند و باور می‌کنند که قادر به انجام کاری نیستند چون به اندازه کافی باهوش، خلاق و… نیستند. در حالی که افرادی با طرز فکر رشد بیشتر تمایل دارند که سخت تلاش کنند و کاری را به نتیجه برسانند. آنها باور دارند که موفقیت در گرو تلاش است.

عدم اعتماد به نفس و اعتماد به نفس

افرادی که ذهنیت ثابت دارند، مشکلات را نشانه‌ای از فقدان می‌دانند. اگر موفقیت برای آنها به معنی هوش و زکاوت بالا باشد، عدم موفقیت برایشان به این معنا است که فاقد هوش و استعداد هستند. کودکی که چنین ذهنیتی دارد، در سایر موارد هم دچار عدم اعتماد‌به‌نفس می‌شود و در نتیجه انگیزه خود را برای تلاش و یادگیری از دست می‌دهد. اما تشویق کودکان به خاطر تلاش‌هایشان باعث می‌شود که عدم موفقیت را نشانه ناتوانی خودشان ندانند. بلکه آن را مرحله‌ای از مسیر در نظر بگیرند و مشکلات را با تلاش بیشتر حل می‌کنند.

فرار از چالش‌ها و در آغوش گرفتن چالش‌ها

اگر افراد در شرایطی قرار بگیرند که بین یک کار چالش‌برانگیز و یک مسئولیت ساده قرار باشد یک مورد را انتخاب کنند، افرادی با ذهنیت ثابت همیشه کار راحت‌تر را انتخاب می‌کنند. البته قابل درک است که افرادی که محدودیت توانایی‌های خود را باور داشته باشند، دنبال هیچ چالشی نمی روند. اما کودکانی که طرز فکر رشد دارند معمولا چالش‌ها را با آغوش باز می‌پذیرند و آن را فرصتی برای یادگیری بیشتر می‌دانند.

شکست، نشانه فقدان‌های شخصی یا فرصتی برای رشد

کودکانی که طرز فکر ثابت دارند، شکست‌ها را شاهدی بر ناتوانی و فقدان هوش و توانایی خود می‌دانند. ولی شکست برای کودکانی که طرز فکر رشد دارند، مثل یک فرصت جدید برای فهمیدن نقاط ضعف و فرصتی برای یادگیری بیشتر است. حتی اگر در مسیر یادگیری ناامید شوند، به خاطر طرز فکری که دارند، اعتماد به نفس خود را حفظ می‌کنند و به موفقیت خود ایمان دارند.

راهکارهایی برای تقویت طرز فکر رشد در کودکان

طرز فکر رشد را می‌توان در کودکان تقویت کرد و به آنها آموزش داد. از این راهکارهای برای تقویت ذهنیت رشد در کودکان استفاده کنید.

۱. به آن‌ها یاداوری کنید که ذهن می‌تواند رشد کند

دائما به بچه‌ها یادآوری کنید که مغز قابلیت رشد و تغییر دارد. هر چقدر بیشتر تکرار کنید و آنها این حقیقت را باور کنند، برای پیشرفت خود تلاش می‌کنند و به تغییر، امیدوار خواهند بود. درست مثل عضلات بدن که با تمرین و ورزش قوی‌تر می‌شوند، هر چقدر بیشتر از توانایی‌های ذهنی خود استفاده کنید، می‌توانید آن را گسترش دهید. این حقیقت را باید در عمل به بچه‌ها نشان دهید. مثلا وقت بگذارید و مهارت جدیدی را به آنها یاد دهید. وقتی عملا ببینند که تلاش آنها منجر به یادگیری یک مهارت جدید شده، باور می‌کنند که با تلاش می‌توانند تغییر کنند.

۲. به تلاش بیشتر از نتایج توجه کنید

نتیجه‌ای که از تلاش زیاد به دست آمده باشد، حتی اگر نتیجه چندان مطلوبی هم نباشد، باید مورد توجه قرار بگیرد و تشویق شود. اگر کودکان شما برای انجام کاری تلاش کرده‌اند، همینقدر کافی است که مورد تشویق قرار بگیرند. لازم نیست برای تشویق آنها منتظر نتایج خیره‌کننده باشید. در واقع به تلاش آنها، بیشتر از نتیجه‌ای که می‌گیرند اهمیت بدهید.

۳. آن‌ها را به تلاش مداوم تشویق کنید

هر زمان که کودکان را در حال تلاش برای رسیدن به اهداف می‌بینید، هر زمان که از خودشان پشتکار و مداومت نشان می‌دهند، این تلاش را قدر بدانید و به آنها یادآوری کنید که چقدر کارشان ارزشمند است. البته لازم نیست دائما در حال تشویق باشید ولی همیشه آنها را به تلاش تشویق کنید و قدردان تلاش کودکان باشید.

۴. در تشویق‌های خود جزئی‌نگر باشید

وقتی کودکان را تشویق می‌کنید، از تشویق‌های کلی بپرهیزید. می‌توانید به جزییات تلاش و نتیجه کار کودکان توجه کنید، آن جزییات را ذکر کنید و به خاطر همان جزییات از کودکان تقدیر کنید. اگر تلاش آنها ویژگی خاصی دارد، حتما آن را ذکر کنید. تشویق‌های جزیی‌نگرانه بهتر از تشویق‌های کلی است.

۵. برخورد سالم با شکست و چالش‌ها را به آن‌ها آموزش دهید

با بچه‌ها در مورد چالش‌ها و شکست‌ها صحبت کنید. به آنها یاد بدهید که شکست و مراحل سخت زندگی را به عنوان فرصتی برای رشد و یادگیری در نظر بگیرند.

۶. از کلمه «هنوز» استفاده کنید

وقتی کودکان به شما می‌گویند که نمی‌دانم چطور این کار را انجام دهم، آنها را تشویق کنید که از قید هنوز استفاده کنند و سوال خود را به این ترتیب بپرسند: هنوز نمی‌دانم چطور این کار را انجام دهم. این کلمه آنها را به این باور می‌رساند که بالاخره به راه حلی دست پیدا می‌کنند.

۷. به آن‌ها یادآوری کنید که نیازی نیست همیشه موفق باشند

بچه‌ها بیشتر از اینکه با شنیدن یاد بگیرند، از طریق دیدن، مسائل مختلف را می‌آموزند. اجازه دهید که شکست‌های شما را ببینند و شاهد این باشند که شکست را می‌پذیرید و لزوما همیشه موفق نمی‌شوید. با آنها در مورد درس‌هایی که می‌توان از شکست گرفت، صحبت کنید. به آنها یادآوری کنید که حتی در مسیر اشتباه، امکان ایجاد فرصت‌های خوب وجود دارد. به آنها یاد بدهید که شکست بخشی از یادگیری است و هیچ ربطی به میزان هوش و توانمندی ندارد.

۸. به آن‌ها یاد دهید که همیشه افق دید وسیعی داشته باشند

مشکلاتی که در طی کردن مسیر وجود دارد، همگی به یک نتیجه نهایی منجر می‌شود. ممکن است مسیر یک موفقیت، پر از دست‌انداز و مانع باشد ولی نتیجه بسیار درخشانی در انتظار فرد باشد. به کودکان یاد دهید که به جای تمرکز روی مشکلات، به آینده روشنی که در انتظار آنها است فکر کنند و روی موفقیتی که پس از طی مشکلات حاصل می‌شود تمرکز کنند.

۹. برخورد درست با به نتیجه رسیدن بدون تلاش زیاد

حتی اگر دانش‌آموز و کودک بدون هیچ تلاشی، نتایج خیلی خوبی می‌گیرد باز هم برای تشویق کردن روی هوش و توانایی ذاتی آنها تاکید نکنید. مثلا کارول دوئک پیشنهاد می‌کند  که در این شرایط به بچه‌ها بگویید: «بسیار خب. این کار برای تو راحت بود. شاید بهتر است یک کار چالش‌برانگیزتر انجام بدهی تا بتوانی کارهای جدیدتری یاد بگیری.»

۱۰. برخورد درست با تلاش زیادی که به شکست منتهی می‌شود

اگر بچه‌ها به اندازه کافی تلاش کرده‌اند ولی به موفقیت نرسیده‌اند، حتما در مورد اهمیت تلاش آنها حرف بزنید. این کار باعث می‌شود که اعتماد به نفس آنها بیشتر شود، پشتکار پیدا کنند و انگیزه کافی برای تلاش دوباره داشته باشند. به بچه‌ها بگویید که تلاش آنها را دیده‌اید، بگویید تلاش آنها چقدر ارزشمند بوده و از آنها بخواهید درس‌هایی را که از شکست گرفته‌اند، برای شما بازگو کنند.

۱۱. به آن‌ها اجازه‌ اشتباه دهید

از مرحله یادگیری، اضطراب را دور کنید. قرار نیست همیشه موفق باشیم و قرار نیست همیشه تصمیمات درست بگیریم. به بچه‌ها بگویید که اشتباه کردن بخشی از زندگی است. اگر آنها بدانند که اشتباه کردن اشکالی ندارد، راحت‌تر تمایل دارند که ریسک کارهای مختلف رو بپذیرند و روش‌های مختلفی را برای رسیدن به هدف امتحان کنند. این کار خلاقیت آنها را افزایش می‌دهد، مهارت حل مساله را افزایش می‌دهد و بچه‌ها را آماده می‌کند که خیلی راحت‌تر چالش‌های مختلف را بپذیرند.

حرف آخر

تفاوت طرز فکر رشد و طرز فکر ثابت

هوش و توانایی افراد، ثابت نیست و به مرور زمان با تلاش قابل ارتقاء است. تقویت این عقیده در کودکان، یکی از بهترین کارهایی است که بزرگسالان می‌توانند برای کودکان خود انجام دهند. طرز فکر رشد به بچه ها کمک می‌کند که از تمام پتانسیل‌های خود استفاده کنند. تلاشی که در این راه می‌کنند، حتی اگر به نتیجه نرسد، باید مورد تشویق والدین قرار بگیرد.

کنجکاوی در کودکان و ۷ راهکار برای پرورش آن

کنجکاوی در کودکان و ۷ راهکار برای پرورش آن

کنجکاوی باعث شده که بشر به دنبال کشف دنیای اطراف خود باشد. انسان در هیچ زمانی از دوران زندگی به اندازه کودکی، کنجکاو نیست. کنجکاوی در کودکان از کجا سرچشمه می‌گیرد و چگونه می‌توان آن را پرورش داد؟

کنجکاوی در کودکان یک ویژگی ذاتی و تشویق‌کننده آنها برای یادگیری دنیای اطراف است. قبل از اینکه راهکارهای پرورش کنجکاوی کودکان را معرفی کنیم، بد نیست بدانیم که کنجکاوی آنها از کجا می‌آید و چرا مهم است؟

کنجکاوی در کودکان چه دلیلی دارد؟

کنجکاوی در کودکان چه دلیلی دارد؟

دنیای کودکان پر از طعم‌های جدید برای چشیدن، افراد جدید برای شناختن، سرگرمی‌های جدید برای بازی کردن، کلماتی جدید برای فهمیدن، جاهایی برای رفتن و مهارت‌هایی جدید برای یاد گرفتن است. در دوران کودکی بیشتر از هر زمان دیگری در زندگی ما با دیدن، لمس کردن، چشیدن و… در مورد اطراف‌مان یاد می‌گیریم. در واقع کنجکاوی در مورد هر آنچه که در اطراف ما است، باعث یادگیری می‌شود.

وقتی کودکان کنجکاو هستند، برای کشف دنیای اطراف خود اشتیاق دارند. در واقع کودکان، کنجکاو به دنیا می‌آیند. کنجکاوی است که باعث می‌شود با تجربه کردن دنیای اطراف خود، یاد بگیرند. کنجکاوی چیزی نیست که به کودکان آموزش بدهیم بلکه تمایل درونی یک کودک برای یادگیری است که باعث می‌شود دنبال تجربه‌های جدید باشد. کودکان کنجکاو نه تنها سوالات زیادی می‌پرسند، بلکه دنبال پاسخ آن سوالات هم می‌گردند.

کنجکاوی، مغز را برای یادگیری آماده می‌کند. علاوه بر اینکه باعث می‌شود از خواندن و یادگرفتن در مورد موضوعات موردعلاقه خود لذت ببریم. کمک می‌کند اطلاعاتی را یاد بگیریم الزاما ضروری و جذاب نیستند.  وقتی بچه‌ها کنجکاوی می‌کنند مغز آنها به یک ابزار سریع برای جمع‌آوری اطلاعات و محرکی برای ایجاد اشتیاق به یادگیری، تبدیل می‌شود. در واقع کنجکاوی همان انگیزه درونی در وجود هر آدم است که یادگیری را تسهیل می‌کند. به همین دلیل، آموزش باید بر پایه همین ویژگی انسانی صورت بگیرد تا تاثیرگذاری بیشتری داشته باشد.

چه عاملی کنجکاوی در کودکان را تشویق می‌کند؟

چه عاملی کنجکاوی در کودکان را تشویق می‌کند؟

کنجکاوی نوعی جست‌وجو و اشتیاق برای کسب اطلاعات است. بچه‌ها دوست دارند بدانند که چرا چیزی در اطراف شان اتفاق می‌افتد. دوست دارند علت پدیده‌ها را بدانند. دلشان می‌خواهد بفهمند که اشیای مختلف چطور کار می‌کنند یا در دست گرفتن آنها چه حسی دارد. این کنجکاوی، ناشی از تمایل آنها برای یاد گرفتن و تجربه کردن است. به همین دلیل کنجکاوی را می‌توان پرورش داد و آن را مدیریت کرد.

راهکارهای پرورش و مدیریت کنجکاوی در کودکان

برای بسیاری از والدین اتفاق می‌افتد که از سوال پرسیدن‌های مکرر بچه‌ها خسته می‌شوند. یا از اینکه بچه‌ها دوست دارند هر کاری را خودشان انجام دهند، شکایت می‌کنند. اما این رفتار در کودکان کاملا طبیعی است و نشانه کنجکاوی آنها است. کنجکاوی در کودکان ویژگی مثبتی است که باید پرورش داده شود. نباید کنجکاوی آنها را سرکوب کنید بلکه باید با روش‌های مختلف، آن را مدیریت کنید. در ادامه چند راهکار برای مدیریت کنجکاوی در کودکان عنوان می‌کنیم.

عادات آنها را تغییر دهید

کنجکاوی در کودکان

معمولا برای بچه‌ها مهم است که بر اساس برنامه روزانه خودشان رفتار کنند، اما تغییرات کوچک و اتفاقی می‌تواند ذهن آن‌ها را تحریک کند تا درباره پدیده‌های جدید فکر کنند. از این طریق حس کنجکاوی در کودکان برانگیخته می‌شود. می‌توانید از تغییرات بسیار ساده‌ شروع کنید. صابون آن‌ها را با مایع دستشویی جابه‌جا کنید و به آن‌ها اجازه دهید تا با ماده جدیدی آشنا شوند. برای تشویق بیشتر در این زمینه، می‌توانید به آن‌ها قدرت انتخاب بدهید؛ برای استفاده روزمره صابون را انتخاب می‌کنند یا مایع دستشویی؟

آن‌ها را غافلگیر کنید

غافلگیری مثبت می‌تواند حس کنجکاوی در کودکان را تقویت کند. می‌توانید یک یادداشت «صبح به خیر» زیر بالش آن‌ها قرار دهید و در آن، راه رسیدن به گنج را به آن‌ها نشان دهید. این گنج می‌تواند خوراکی مورد علاقه آن‌ها باشد. یا می‌توانید بدون اینکه با خبر شوند، کسی را که دوست دارند برای ناهار دعوت کنید.

یک روز از مدرسه فرار کنید

فرار از مدرسه

اگر می توانید یک روز، کارتان را تعطیل کنید و فرزندتان را از مدرسه بدزدید. بچه‌ها این قضیه را تا آخر عمر فراموش نمی‌کنند. سعی کنید بچه‌ها اوقات لذت‌بخشی را در کنارتان تجربه کنند. با آ‌ن‌ها به کتاب‌فروشی نزدیک خانه بروید یا با آنها بستنی بخورید. این کار به اندازه‌ای برای آن‌ها لذت‌بخش است که دوست دارند بارها آن را تکرار کنید. برای بچه‌ها یک روز به‌یادماندنی بسازید. فقط حواستان باشد که برای انتخاب این روز، بیشتر دقت کنید. از معلم فرزندتان کمک بگیرید و روزی را انتخاب کنید که فرزندتان برنامه تحصیلی سبک‌تری دارد.

با هم کیک بپزید

بچه‌ها کیک دوست دارند، اما همه آنها نمی‌دانند که کیک چطور تهیه می‌شود. تجربه کردن تمامی مراحل پختن کیک، می‌تواند برای بچه‌ها بسیار شگفت‌انگیز باشد. اگر بچه‌ها با کمک شما این مراحل را خودشان انجام دهند، حواس پنج‌گانه در آن‌ها هوشیار خواهد شد؛ شنیدن دستور پخت، تماشای تغییر شکل مواد و رنگ‌ها، لمس کردن مواد ناآشنا، تجربه‌ کردن بوی کیک در حال پختن و در آخر چشیدن کیک تازه پخته شده.

برای تحریک کنجکاوی در کودکان، داستان‌هایی با پایان باز بخوانید

داستان‌هایی با پایان باز بخوانید

خواندن داستان قبل از خواب، عادت خوبی برای خواباندن بچه‌ها است. البته خواندن داستان‌های همیشگی می‌تواند خسته‌کننده شود. برای جذاب‌تر شدن این قضیه، داستان‌هایی را برایشان بخوانید که پایانی باز دارند. در این صورت بچه‌ها می‌توانند با تخیل خودشان داستانی که شنیده‌اند را تمام کنند.

البته روش‌های دیگری نیز برای پرورش خلاقیت در بچه‌ها با استفاده از داستان‌‌گویی وجود دارد. برای نمونه می‌توانید از بچه‌ها بخواهید تا اسم جدیدی برای داستانی که شنیده‌اند، انتخاب کنند و داستان را آن‌گونه که می‌خواهند تعریف کنند یا ادامه دهند. همچنین می‌توانید برای جلب توجه بچه‌ها، برای همان داستان‌های همیشگی، پایان‌های متفاوت تعریف کنید. با این کار بچه‌ها تشویق می‌شوند و می‌توانید پایان متفاوتی برای یک داستان تکراری از زبان آن‌ها بشنوید.

آماده باشید که به پرسش‌های آن‌ها پاسخ دهید

بچه‌ها معمولا زیاد سؤال می‌کنند و گاهی پاسخ دادن به آن‌ها بسیار سخت می‌شود. برای اینکه بتوانید پاسخ‌های مفیدی به آن‌ها بدهید، فهمیدن علت این پرسش‌ها ضروری است. مثلا وقتی از شما می‌پرسند که چرا باید به محل کارتان بروید، نمی‌خواهند فهرستی از دلایل را برایشان توضیح دهید. می‌خواهند زمان بیشتری را در کنار شما باشند. درک منظور واقعی بچه‌ها به شما کمک می‌کند تردیدهای آن‌ها را برطرف کنید.

آن‌ها را به سؤال پرسیدن تشویق کنید

کنجکاوی باعث کنجکاوی بیشتر می‌شود. وقتی فرزندتان می‌پرسد که چرا باران می‌بارد، شما چرخه شکل‌گیری باران را برایش توضیح می‌دهید. بعد از پایان توضیحات، می‌توانید اشکال مختلف آب را برایش معرفی کنید، اما جزئیات را توضیح ندهید. اگر علاقه‌ داشته باشد، ممکن است کنجکاوی او باعث شود درباره این موضوع باز هم سؤال کند.

دلیل این مطلب آن است که وقتی در مورد موضوعی هیچ اطلاعی نداریم، درباره آن کنجکاوی نمی‌کنیم. اما به محض اینکه اطلاعات اندکی در مورد موضوعی کسب می‌کنیم، حس کنجکاوی ما تحریک می‌شود. در نتیجه تشویق می‌شویم تا سوال‌های بیشتری بپرسیم.

به بچه‌ها اجازه دهید بچگی کنند

کنجکاوی بچه ها

شاید بعضی وقت‌ها برای والدین سخت باشد که اجازه دهند فرزندشان کاری را که دوست دارد انجام دهد. بچه‌ها اغلب اوقات دوست دارند کارهای نامناسبی انجام دهند. اما بهتر است تا زمانی که کار مورد نظر بچه‌ها نتیجه خطرناکی ندارد، به آن‌ها اجازه دهید تا دنیای اطرافشان را به روش خودشان بشناسند.

کودکان نوپا به اقتضای سن‌شان تمایل دارند کارهایی را خودشان به تنهایی انجام دهند. کارشناسان توصیه می‌کنند به آن‌ها اجازه دهید اینگونه رفتار کنند. گفتن جملاتی مثل اینکه «تو نمی‌دونی چطوری انجام بدی»، روی حس کنجکاوی در کودکان تأثیر منفی می‌گذارد. بهتر است به بچه‌ها فرصت دهید اشتباه کنند و با آزمون و خطا یاد بگیرند.

در مطلب کارهای خلاقانه برای کودکان می‌توانید روش‌هایی برای سرگرمی کودکان در خانه و اجازه دادن به آنها برای تجربه کردن دوران کودکی پیدا کنید.

حرف آخر

کنجکاوی یک ویژگی درونی و محرک انسان برای یادگیری است. شاید پاسخ دادن به سوالات مکرر کودکان کنجکاو برای والدین سخت باشد ولی مقدمه یادگیری است و کودکان هر چقدر کنجکاوتر باشند، بیشتر یاد می‌گیرند. با چند راهکار می‌توان این ویژگی را پرورش داد و مدیریت کرد.

شما چه راه دیگری برای مدیریت کنجکاوی کودکان می‌شناسید؟ راهکارها و پیشنهادهای خود را در بخش کامنت‌ها با ما به اشتراک بگذارید.