تیر ۱۵, ۱۴۰۰

آزمایش علمی برای کودکان در خانه | آزمایش‌های ساده و جذاب

توسط | تیر ۱۵, ۱۴۰۰ | ایده و خلاقیت

آزمایش علمی برای کودکان

رسیدن به موفقیت مسیر اعجاب‌انگیزی ندارد. تنها به زمان، استمرار در تلاش، جسارت و پرورش خلاقیت نیاز دارد. برای اینکه بتوانید فرزند موفقی داشته باشید باید خلاقیت و جسارت را در او پرورش دهید. یک راه برای پرورش خلاقیت انجام آزمایش علمی برای کودکان در خانه است.

به‌همین دلیل، می‌توانید آشپزخانه خود را با رعایت نکات ایمنی تبدیل به آزمایشگاه علمی فرزندتان کنید. با این روش هم ارتباط بین شما و فرزندتان قوی‌تر می‌شود و هم کودک مطالب زیادی را به‌طور عملی می‌آموزد. در این مقاله ۶ نوع آموزش علمی را بررسی خواهیم کرد.

فهرست مطالب

آزمایش علمی برای کودکان در خانه

انجام آزمایش علمی به همراه فرزندتان یکی از سرگرمی های کودکان در خانه است که هم جنبه علمی دارد و هم می‌تواند اوقات فراغت کودک را پر کند. هم‌چنین، مزایای منحصربه‌فردی برای هر رده سنی خواهد داشت. این آزمایش‌ها می‌توانند کودک را با فرآیندهای جدید آشنا کنند. اطلاعاتش را افزایش دهند. دیدگاهش را نسبت به جهان اطراف و فعل و انفعالاتی که رخ می‌دهد تا پدیده‌ای به‌وجود بیاید را گسترش دهند. علاوه بر آن، توانایی برنامه‌ریزی، حل مسئله و هدفمند بودن را در کودک پایه‌ریزی کنند.  در نهایت، این آزمایش‌ها ممکن است مانند جرقه‌ای کوچک اما، موثر بتوانند جهت مشخصی به زندگی او در آینده بدهند. در ادامه چندین آزمایش علمی را بررسی خواهیم کرد.

۱. میکروب و صابون

بچه‌ها اغلب زمانی که از بازی در فضای بیرون به خانه برمی‌گردند، از شستن دست‌هایشان ممانعت می‌کنند. یا در نهایت، با گریه و زاری و اصرار والدین مجبور به شستن دست‌هایشان می‌شوند. برای اینکه بتوانید بچه‌ها را ترغیب کنید و مفهوم میکروب را به آن‌ها بیاموزید می‌توانید آزمایش میکروب و صابون را امتحان کنید. علاوه بر این آزمایش می‌توانید برای کودک از بیماری‌هایی چون سرماخوردگی و عفونت‌های مختلف که ناشی از ورود میکروب به بدن رخ می‌دهد صحبت کنید.

 این آزمایش درک میکروب را برای کودک آسان‌تر می‌کند و گویی کودک می‌تواند به‌طور عملی میکروب‌ها را ببیند. دلیل شستن دست‌هایش بعد از ورود به خانه را بفهمد و درک دقیق‌تری نسبت به نحوه شستن دست‌ها پیدا کند. برای انجام این آزمایش علمی در خانه به موارد زیر احتیاج داریم.

مواد لازم:

  • اکلیل یا پودر کاکائو
  • صابون مایع آبی رنگ
  • ظرف آب کم عمق
  • آب

آب را درون ظرف مورد نظر و تا نزدیک به لبه پر کنید. مقداری اکلیل یا پودر کاکائو داخل ظرف بریزید. برای کودک توضیح دهید که این اکلیل یا پودر کاکائو مانند میکروب عمل می‌کند. سپس، یا مقداری صابون را به‌طور مستقیم درون ظرف و بر روی اکلیل‌های شناور بریزید.

 یا می‌توانید این آزمایش را از طریق دیگری انجام دهید. انگشت خود را آغشته به صابون کنید و سعی کنید به سمت اکلیل‌ها درون ظرف نزدیک کنید. منتظر بمانید و ببینید چه اتفاقی می‌افتد.

کم‌کم، خواهید دید که اکلیل‌ها با اضافه شدن صابون از سطح دور شده و به یک سمت می‌روند. هرچه مقدار صابون بیشتر باشد، واکنش بیشتر شده و اکلیل‌ها زودتر از صابون فاصله می‌گیرند.

۲. آزمایش علمی چرخه آب

آزمایش علمی برای کودکان در خانه

مطالعه علوم به‌صورت تئوری تفاوت زیادی با انجام آزمایش‌های عملی دارد. تجربه‌هایی که از طریق آزمایش عملی کسب می‌شوند، بهتر در ذهن کودک باقی می‌مانند. برای آموزش چرخه آب که شامل تبخیر، میعان و بارش است می‌توانید این آزمایش را با کودک در خانه انجام دهید. برای تولید چرخه آب به موارد زیر احتیاج خواهیم داشت. درصورت نداشتن سشوار باید این آزمایش را در یک روز آفتابی انجام دهید.

مواد لازم:

  • کیف پلاستیکی به اندازه یک گالن
  • آب
  • رنگ غذای آبی رنگ
  • ماژیک ضد آب و دائمی
  • چسب بسته‌بندی
  • یک روز آفتابی یا سشوار

ابتدا، با استفاده از ماژیک طرح چرخه آب را مانند تصویر بر روی کیسه پلاستیکی که  تهیه کردید رسم کنید. کیسه را تا حدود ۵ سانتی‌متر از آب پر کنید. سپس، چند قطره رنگ غذای آبی به آن اضافه کنید.

در کیسه را محکم ببندید. اگر فکر می‌کنید در کیسه به‌طور کامل بسته نشده است، می‌توانید از چسب بسته‌بندی برای محکم‌تر کردن آن استفاده کنید. کیسه را در یک روز آفتابی با چسب به پنجره بچسبانید. اگر هم هوا آفتابی نبود می‌توانید از سشوار با درجه پایین استفاده کنید. دقت کنید که نباید سشوار را خیلی به کیسه نزدیک کنید که باعث شود کیسه ذوب شود.

با تابش آفتاب بر روی کیسه پلاستیکی، آب داخل آن شروع به تبخیر شدن می‌کند. ازآنجایی‌که، در کیسه بسته است، آب تبخیر شده در محیط کیسه باقی می‌ماند و به قسمت بالایی کیسه منتقل می‌شود و باعث می‌شود رطوبت درون کیسه افزایش یابد.

زمانی که رطوبت افزایش پیدا کند، هوای داخل کیسه اشباع شده و باعث می‌شود فرآیند میعان روی بخار آب انجام شده و دوباره تبدیل به قطرات آب شود. این قطرات در امتداد کناره‌های کیسه جمع می‌شوند و از کنار کیسه به پایین می‌غلتند که این تداعی کننده فرآیند بارش است. آب در همان مکان کوچک هر سه فرآیند چرخه آب را طی می‌کند.  

۳. ساخت اجاق خورشیدی

 ساخت اجاق خورشیدی، آزمایش علمی برای کودکان

وقتی صحبت از آزمایش‌های علمی به میان می‌آید، هر چیزی که در اطرافمان وجود دارد می‌تواند الهام‌بخش باشد. اگر در یک روز آفتابی به سر می‌برید، بهتر است استفاده بهینه را از این هوای گرم آفتابی کنید و به‌همراه فرزندتان یا دانش‌آموزانتان یک اجاق خورشیدی کاربردی درست کنید.

مواد لازم:

  • جعبه پیتزا یا هر نوع جعبه در اندازه متوسط
  • فویل آلومینیومی
  • بسته‌بندی پلاستیکی
  • کاغذ مشکی ضخیم
  • نوار چسب
  • چسب مایع
  • مداد
  • قیچی
  • مواد غذایی چون شکلات، بیسکوییت، دانه ذرت یا هرچیز دیگری که در دسترس بود

انجام آزمایش علمی برای کودکان در خانه معمولا به‌صورتی است که هم مواد اولیه تقریبا موجود باشد. هم کودک بتواند بیشتر مراحل آن را به‌تنهایی انجام دهد. در این آزمایش ابتدا، در جعبه را با کمک چاقو یا قیچی از سه طرف جدا کنید. به‌صورتی که یک طرف آن به جعبه چسبیده باشد. سمت چسبیده را با فویل بپوشانید.

کاغذ مشکی را با چسب به ته جعبه بچسبانید. رنگ مشکی گرما را جذب می‌کند، به همین دلیل از کاغذ مشکی استفاده می‌کنیم. بیسکوییت و شکلات و هر مواد غذایی دیگری که میل دارید را بر روی این کاغذ مشکی قرار دهید. سپس، پلاستیکی را بااستفاده از نوار چسب بر روی دهانه جعبه بچسبانید. این کار باعث می‌شود، هوای داخل جعبه بیشتر گرم شود و گرمای جذب شده در داخل جعبه باقی بماند و خارج نشود. اجاق گاز خورشیدی آماده است. تنها کافی است، آن را در معرض آفتاب قرار دهید تا غذای مورد نظر آماده شود. 

۴. آشنایی با مفهوم چگالی

آزمایش علمی برای کودکان، آموزش چگالی

چگالی میزان جرم یک جسم به حجم آن است. چگالی مواد سبک مانند آب و الکل از عسل و عصاره ذرت که سنگین‌تر است کمتر است.  برای آشنا کردن کودک با این مفهوم می‌توانیم آزمایشی را با مواد مختلف و با چگالی‌های مختلف انجام دهیم.

مواد لازم:

  • عسل
  • عصاره یا شربت ذرت
  • مایع ظرفشویی
  • آب
  • روغن نباتی
  • الکل طبی (الکلی با پایه اتانول)
  • روغن چراغ

هر کدام از مواد نام برده را به مقدار۲۰۰ گرم تهیه کنید. برای اینکه حالت رنگارنگ بهتری به این ترکیب بدهید می‌توانید مقداری رنگ خوراکی به الکل و عصاره ذرت اضافه کنید. سپس، با نهایت دقت مایعات را یکی یکی در وسط لیوان و بر روی مایع قبلی به‌نحوی بریزید که با دیواره لیوان تماسی نداشته باشد. دقت کنید که بعد از اضافه کردن هر مایع، کمی صبر کنید تا مایع به‌خوبی ته‌نشین شود.

ابتدا عسل را به عنوان اولین ماده، درون لیوان بریزید. حواستان باشد که عسل یا هرکدام از مایعات بعدی به اطراف ظرف برخورد نکند. سپس، عصاره ذرت را بر روی عسل بریزید. این روند را به‌ترتیب با مایع ظرفشویی و سپس، آب انجام دهید. برای اضافه کردن آب از قطره‌چکان استفاده کنید. سپس، کم‌کم آب را اضافه کنید.

 از اینجا به بعد یعنی بعد از اضافه کردن آب، اگر مواد به اطراف لیوان برخورد کند هم مشکلی ندارد. در این مرحله، روغن نباتی را نیز با قطره چکان به لیوان اضافه کنید. برای این کار کافی است قطره‌چکان رابر روی لبه لیوان قرار دهید و آن را بفشارید تا روغن به‌آهستگی پایین بیاید و لایه بعدی را تشکیل دهد.  

قطره‌چکان را با آب و صابون به‌خوبی بشویید. سپس، الکل را با کمک آن به سایر مواد اضافه کنید. دوباره قطره‌چکان را بشویید و روغن چراغ را در مرحله آخر اضافه کنید. روغن چراغ قابل اشتعال است و باید مراقب باشید که شعله‌ای اطراف آن روشن نباشد.

۵. آزمایش علمی تولید گردباد

آزمایش علمی برای کودکان، تشکیل گردباد

شاید بارها تماشای گردباد، هنگامی که کودک بودید، شما را به‌وجد آورده باشد و اکنون، فرزندتان با دیدن گردباد به وجد بیاید. حال، می‌توانید با یک آزمایش بسیار ساده گردباد کوچکی بسازید که مانند گردبادهای بزرگ باشد و به این طریق فرزندتان را با نحوه تشکیل گردباد در طبیعت آشنا کنید.

مواد لازم:

  • بطری خالی درب دار
  • اکیل به میزان ۳ تا ۴ قاشق چایخوری
  • قیف
  • آب

ابتدا، می‌توانید اکلیل‌ها را به کمک قیف به درون بطری بریزید. به خاطر داشته باشید که هرچه میزان اکلیل بیشتر باشد، به نتیجه بهتری دست خواهید یافت. سه چهارم بطری را با آب پر کنید. درب بطری را محکم ببندید. بطری را وارونه کنید و به‌صورت دایره‌وار و به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه تکان دهید.

بطری را همانطور وارونه بر روی میز قرار دهید و مشاهده کنید که چگونه گردباد تشکیل خواهد شد. اکیل خاصیتی شبیه به خاک دارد که همچون خاک در گردباد در هوا می‌رقصد. هنگامی که بطری را دایره‌وار می‌چرخانید، گرداب ایجاد شده شبیه به یک گردباد به‌نظر می‌رسد. برای درک بهتر مراحل این آزمایش می‌توانید به ویدیوی آموزش مربوط به آن به آدرس Cool Science Experiments مراجعه کنید.

۶. جادوی انعکاس و شکست نور

آزمایش علمی برای کودکان، پدیده شکست نور

برای اینکه بتوانید کودک را با پدیده شکست نور آشنا کنید، بهتر است این کار را از طریق یک آزمایش عملی انجام دهید.

مواد لازم:

  • یک لیوان آب
  • کاغذ یا یک قطعه دستمال کاغذی
  • خودکار

برای شروع نقش دو فلش هم جهت یا تصویر صورت یک انسان یا هر چیز دیگری که دوست دارید را روی کاغذ رسم کنید. سپس، لیوان را مقابل یکی از آن‌ها قرار دهید و از طریق لیوان به آن تصویر نگاه کنید. چه چیزی می‌بینید؟ اگر تصویر فلش باشد، جهت یکی از فلش‌ها در لیوان متفاوت از جهت فلش دیگر دیده می‌شود. اگر تصویر صورت یک فرد باشد، جهت نگاه کردن آن آدم از طریق لیوان تغییر می‌کند. این پدیده به‌دلیل شکست نور اتفاق می‌افتد.

هنگامی که نور از اجسام شفاف عبور می‌کند، به‌اصطلاح می‌شکند. هنگامی که لیوان را پر از آب می‌کنید، مانند یک عدسی عمل می‌کند و تصویر را وارونه نشان می‌دهد. تصویر وارونه بسته به اینکه شی مورد نظر در چه فاصله‌ای از لیوان قرار می‌گیرد، ممکن است بزرگتر، کوچکتر یا همان اندازه دیده شود. البته، علاوه بر این موارد قطر لیوان نیز پارامتر مهمی در این تفاوت‌ها است.  

در پایان

یکی از بهترین روش‌های آموزش، آموزش عملی است و علم شاخه‌ای است که تنها با خواندن مطالب به‌صورت تئوری، راهی به‌پیش نمی‌برد. آزمایش‌های علمی در سطح کودکان به‌نوعی مانند بازی های آموزشی برای کودکان تعامل و کنجکاوی کودک را برمی‌انگیزد. سوال‌های بسیاری در ذهنش به‌وجود می‌آورد و لاجرم کودک را وادار می‌کند به‌دنبال جوابی برای سوال‌هایش برود. گاهی حین یک آزمایش جرقه‌ای در ذهنش زده می‌شود و به اکتشافات دیگری منجر می‌شود. بنابراین، سعی کنید آزمایش علمی برای کودکان را چه در خانه و چه در مدرسه در برنامه فرزندتان بگنجانید.

سوال‌های متداول

چرا انجام آزمایش علمی برای کودکان مفید است؟

آزمایش‌های علمی و عملی دید علمی کودک را پرورش می‌دهند. به‌جای اینکه کودک مطالب را بدون اینکه ذهنیتی نسبت به آن داشته باشد را حفظ کند. می‌تواند آن را از طریق تجربه لمس کند. علاوه بر آن، آزمایش‌های علمی باعث کشف و یادگیری می‌شوند و فرآیند علت و معلول را نیز به کودک می‌آموزند.

چه آزمایش‌های علمی را می‌توان در خانه انجام داد؟

لازم نیست ابزار و ادوات خاصی برای انجام یک آزمایش علمی تهیه کنید. با همان وسایل ساده و موجود درخانه نیز می‌توانید یک آزمایش خوب انجام دهید. درست مثل تولید گردباد، ساخت چرخه آب، ساخت اجاق گاز و مانند آن.

آیا باید بچه‌ها را از سنین پیش از دبستان با علوم آشنا کرد؟

آشنا کردن کودک با مباحث علمی و پیش از دبستان باعث می‌شود، کودک درک بهتری نسبت به مفاهیم علمی پیدا کند. درنتیجه، در سنین دبستان و بالاتر بهتر بتواند با مفاهیم عمیق‌تر ارتباط برقرار کند.

نکات طلایی

  • یادگیری از طریق آزمایش‌های عملی بهتر در ذهن کودک باقی می‌ماند.
  • آزمایش علمی ذهن کودک را باز می‌کند و کنجکاوی‌اش را برمی‌انگیزد.
  • انجام آزمایش علمی در خانه و پیش از دبستان درک کودک را بالا می‌برد و او را برای رفتن به مدرسه آماده می‌کند.

برچسب‌ها:

۰ دیدگاه

یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ارتباط با متخصصان

مقالات مرتبط

ساخت اسباب‌بازی با چوب بستنی؛ ۵۰ ایده جذاب و آموزنده برای کودکان

ساخت اسباب‌بازی با چوب بستنی؛ ۵۰ ایده جذاب و آموزنده برای کودکان

ساخت اسباب‌بازی با چوب بستنی مثل هر کاردستی دیگری فقط جنبه سرگرمی ندارد. بچه‌ها با تبدیل وسایل دورریختنی به اسباب‌بازی‌های جالب و کارآمد چیزهای زیادی یاد می‌گیرند. اگر شما هم تا امروز چوب بستنی‌ها را دور می‌ریختید یا نمی‌دانستید چه استفاده دیگری از آنها کنید، با...

از ما با خبر باشید

عضویت در خبرنامه کارپازل

با عضویت در خبرنامه کارپازل از آخرین اخبار ما مطلع باشید.

کارپازل را دنبال کنید

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.

این را به اشتراک بگذارید