نویسنده مینا معین

تیر ۰۲, ۱۴۰۰

ترس از شکست در کودکان چه دلایلی دارد و چگونه می‌توان با آن مقابله کرد؟

توسط | تیر ۱, ۱۴۰۰ | اصول تربیتی, روانشناسی

ترس از شکست در کودکان چه عواملی دارد؟

ممکن است شما به‌عنوان والدین فکر کنید تنها این مسئولیت را به عهده دارید که نحوه موفق شدن را به فرزندتان بیاموزید. بااین‌حال، اخیرا بر این امر به‌شدت تاکید می‌شود که والدین لازم است به فرزندان خود نحوه شکست خوردن را نیز بیاموزند. عدم یادگیری تحمل شکست، کودکان را دچار اضطراب می‌کند و این مسئله باعث می‌شود که وقتی شکست می‌خورند به‌شدت به‌هم بریزند و از همه مهم‌تر، از امتحان کردن کارهای جدید دست بکشند. این مسئله درنهایت، موجب ترس از شکست در کودکان می‌شود.

مایکل جردن، یکی از بزرگترین ورزشکاران جهان، سال‌ها به تبلیغ اهمیت شکست خوردن پرداخت. او به‌طور گسترده‌ای در مورد پشتکار داشتن و مقاومت در برابر چالش‌های درونی و بیرونی‌ای صحبت کرد که باعث موفقیت او شد. متاسفانه، امروزه فشار زیادی بر روی کودکان برای موفق شدن وجود دارد و والدین نیز احساس می‌کنند که باید با این فشار همراه شوند. این امر باعث شده است که روز به روز، بچه‌های بیشتری را ببینیم که از شکست خوردن می‌ترسند و در مورد کوچکترین اشتباه نگران‌اند. در ادامه با موضوع ترس از شکست در کودکان بیشتر آشنا می ‌شوید.

فهرست مطالب

چه ویژگی‌هایی نشان‌دهنده ترس از شکست در کودکان است؟

ترس از شکست در کودکان موجب ویژگی‌هایی در آن‌ها می‌شود که می‌توانید بر اساس این ویژگی‌ها تاحدودی متوجه شوید که آیا فرزند شما نیز از شکست می‌ترسد یا نه. این ویژگی‌ها عبارت‌اند از:

  • استرس
  • اضطراب
  • افسردگی
  • انزوا
  • عزت‌نفس پایین
  • تحمل کم در برابر انتقاد
  • نقص ایمنی (زیرا سیستم ایمنی بدن سرکوب می‌شود)
  • ترس از ابراز ایده‌ها، افکار و احساسات و همچنین ترس از اقدام کردن

ترس از شکست در کودکان به‌راحتی قابل‌تشخیص است. آن‌ها معمولا از اینکه به‌خاطر اقداماتشان، مورد قضاوت و طرد قرار بگیرند می‌ترسند. درنتیجه، آن‌ها بسیار محتاط هستند و از ارتباط با دیگران اجتناب می‌کنند. به همین ترتیب، از ترس اینکه ممکن است اشتباه کنند در انجام برخی کارها احساس ناراحتی و اضطراب می‌کنند. از سوی دیگر، اگر در محیط خانواده به دلیل اشتباهاتشان تنبیه شوند به‌شدت احساس وحشت می‌کنند و به‌تدریج به والدین خود بی‌اعتماد می‌شوند.

ترس از شکست در کودکان باعث می‌شود که آن‌ها ریسک نکنند و به خود فرصتی برای کشف جهان و رشد کردن ندهند. در واقع، کودکان به‌جای داشتن طرز فکر رشد، طرز فکر ایستا دارند که این مسئله مانع پیشرفت آن‌ها می‌شود. درنتیجه این مسئله تجارب آن‌ها معمولا ناچیز است. مطالعه مقاله پرورش طرز فکر رشد در کودکان می‌تواند در این زمینه به شما کمک کند.

چه ویژگی‌هایی نشان‌دهنده ترس از شکست در کودکان است؟

چه عواملی باعث ترس از شکست در کودکان می‌شود؟

عوامل متعددی می‌توانند باعث ترس از شکست در کودکان شوند. علاوه بر تاکید جامعه بر رقابت و موفقیت، عوامل دیگری نیز وجود دارند که می‌توانند موجب ترس از شکست در کودکان شوند. برخی از این عوامل عبارت‌اند از:

  • کمال‌گرایی
  • کمبود توجه
  • انتظارات والدین از فرزندان
  • آزار جسمی و روانی (تمسخر، تنبیه، جریمه‌های سنگین و غیره)

وقتی والدین به‌شدت به فرزندان خود فشار می‌آورند تا در هر کاری کامل باشند واقعیت تحریف‌شده‌ای را برای کودکان خود به وجود می‌آورند. این مسئله باعث می‌شود که سلامت روانی و عاطفی کودکان آسیب ببیند. متاسفانه، رسانه‌ها نیز به پرورش ترس از شکست در کودکان و در همه افراد کمک می‌کنند. رسانه‌ها چگونه این کار را انجام می‌دهند؟ آن‌ها این تفکر را گسترش می‌دهند که فرد شکست‌خورده فرد بدی است، اعتباری ندارد، ظرفیت کمی برای موفق شدن دارد و به‌طور خلاصه بازنده است.

چه عواملی باعث ترس از شکست در کودکان می‌شود؟

چگونه می‌توانید به کاهش ترس از شکست در کودکان کمک کنید؟

کودکان باید یاد بگیرند که شکست پایان جهان نیست. عدم موفقیت یا اشتباهات، فرصتی برای رشد، گسترش ظرفیت تجزیه‌وتحلیل، یادگیری، اصلاح و پیشرفت بیشتر فراهم می‌کند. این موضوع ضروری است که به کودکان آموزش داده شود تا بر ترس خود غلبه کنند و بدانند که همیشه از محبت و حمایت خانواده برخوردارند. در ادامه با راه‌های کاهش ترس از شکست در کودکان، بیشتر آشنا می‌شوید.

دیدگاه خود را در مورد شکست خوردن تغییر دهید

کودکان از ما الگو می‌گیرند؛ بنابراین، مهم است که مراقب واکنش‌های خود در برابر شکست‌ها و اشتباهات باشیم. محققان به این نتیجه رسیده‌اند که بچه‌ها نگرش خود درباره شکست را از والدین یاد می‌گیرند. آن‌ها از والدین یکی از این دو ایده را می‌آموزند: شکست، «تقویت‌کننده» است یا اینکه شکست، «ناتوان‌کننده» است. وقتی اشتباه می‌کنید سعی کنید با مثبت‌گرایی یا شوخ‌طبعی، واکنش نشان دهید.

با فرزندتان در این مورد صحبت کنید که چه درس‌هایی را از اشتباهات خود آموخته‌اید و اینکه باز هم می‌خواهید تلاش کنید. هنگامی‌که فرزندتان با مسئله‌ای روبرو شد سعی کنید اضطراب و نگرانی از خودتان نشان ندهید، زیرا نگرانی شما موجب اضطراب فرزندتان می‌شود. به‌جای آن تمام تلاش خود را انجام دهید تا نگرش خوش‌بینانه‌ای داشته باشید.

به‌جای تاکید بر توانایی، بر تلاش تاکید کنید

تاکید بر تلاش به جای توانایی، موضوعی بسیار مهم است. وقتی می‌بینید فرزندتان، توانایی کافی برای انجام کاری ندارد نسبت به او ترحم و دلسوزی نشان ندهید. به‌جای آن، این موضوع را مطرح کنید که عملکرد، ارتباطی با توانایی ندارد، بلکه به تلاش، تمرین، راهکارهای یادگیری، عزم راسخ و غیره مرتبط است. این بدان معنا نیست که فقط به فرزندتان بگویید: «سخت‌تر تلاش کن»، به‌خصوص اگر فرزندتان به اندازه کافی تلاش کرده باشد.

این بدین معنی است که به فرزندتان کمک کنید راهکارهای بهتری برای حل مسائل یاد بگیرد نه اینکه برای مثال به او بگویید: «اشکالی نداره که نمیتونی.» این امر در مورد نحوه تحسین کودکان نیز صادق است. به‌جای اینکه در تحسین کودک، بر نتیجه تمرکز کنید بر فرایند تاکید کنید و تلاش او را تحسین کنید.

چگونه می‌توانید به کاهش ترس از شکست در کودکان کمک کنید؟

عشق بی‌قیدوشرط نشان دهید

ترس از شکست مستقیما با خودارزشمندی مرتبط است. کودکان معمولا ارزش شخصی خود را با آنچه والدینشان در مورد آن‌ها فکر می‌کنند گره می‌زنند. آن‌ها فکر می‌کنند اگر نمره بالا نگیرند، در ورزش عملکردی عالی نداشته باشند یا بی‌نقص رفتار نکنند والدینشان دیگر آن‌ها را دوست ندارند. به‌طور طبیعی، این باور می‌تواند منجر به ترس از شکست در کودکان شود. بنابراین، وقتی در زمان اشتباه فرزندتان، به او عشق بی‌قیدوشرط نشان دهید به افزایش عزت‌نفس کودک کمک می‌کنید و باعث می‌شوید ترس او از شکست کاهش پیدا کند.

احتمالا انتظار ندارید که فرزندتان بی‌نقص باشد اما اطمینان حاصل کنید که او نیز از این موضوع اطلاع دارد. به‌عنوان‌مثال، با سرزنش کودک به‌خاطر تکالیفش، تصحیح همه پاسخ‌های اشتباه او یا گفتن نحوه انجام تکالیف، این پیام را ندهید که از او انتظار کامل بودن دارید. این کار به کودک نشان می‌دهد که عملکرد و نمراتش مهم‌تر از یادگیری است. بنابراین، او دائما نگران این موضوع می‌شود که نتواند انتظار شما را برآورده کند.

تمرین «سناریوی بدترین حالت» را انجام دهید

سناریوی بدترین حالت، با استفاده از بارش فکری در یک جدول سه‌ستونی انجام می‌شود. در ستون اول، لازم است سناریوی بدترین موقعیت‌ها را بنویسید. ستون دوم مربوط به فهرستی از راه‌های کاهش احتمال وقوع این سناریوهاست. ستون سوم مربوط به بهبود پیدا کردن از هریک از این سناریوهاست. پس از انجام این تمرین با خودتان خواهید گفت: «وای من در مورد مسائلی این همه نگران بودم که انقدر قابل‌پیش‌بینی و قابل‌اجتناب بودن.»

به همین ترتیب، اگر فرزندتان از امتحان کردن کارهای جدید می‌ترسد تمرین «سناریوی بدترین حالت» می‌تواند برای او بسیار کمک‌کننده باشد. یک کاغذ بردارید تا با فرزندتان بارش فکری را انجام دهید. از کودک سوالاتی مثل سوالات زیر را بپرسید:

  • اگر همه‌چیز اشتباه باشد، بدترین اتفاقی که می‌تواند بیفتد چیست؟
  • چقدر احتمال دارد این اتفاق بیفتد؟
  • احتمال رخ دادن چه اتفاقی بیشتر است؟
  • آیا برای جلوگیری از این بدترین اتفاق، می‌توانید کاری انجام دهید؟
  • در صورت وقوع بدترین حالت چکار می‌کنید؟

ایده اصلی برای این کار این است که به کودک کمک کنید درک کند که ترس از شکست در بیشتر موارد بی‌دلیل است. همچنین کودک متوجه خواهد شد که می‌تواند برای جلوگیری از نتایج منفی کارهایی انجام دهد که این موضوع به او احساس قدرت و کنترل می‌دهد.

کاهش ترس از شکست در کودکان

به کودک کمک کنید بر راه‌حل تمرکز کند

لازم است به فرزندتان اجازه دهید شکست بخورد اما این بدین معنی نیست که در این کار افراط کنید. به‌جای محافظت از کودک در برابر مشکلات، به او کمک کنید بر راه‌حل‌ها تمرکز کند. در این مورد با او صحبت کنید که چه اقداماتی می‌‌تواند انجام دهد، پیامدهای این اقدامات چیست و چگونه می‌تواند از این پیامدها جلوگیری کند. سوالاتی مثل موارد زیر را از فرزندتان بپرسید:

  • چه مسئله‌ای اشتباه پیش رفت؟
  • چگونه می‌توانی این اشتباه را برطرف کنی یا از رخ دادنش در آینده جلوگیری کنی؟

وقتی با بچه‌ها در مورد ناکامی‌هایشان صحبت می‌کنید به او در راهکار پیدا کردن کمک می‌کنید. به فرزندتان اجازه دهید برای پیدا کردن راه‌حل بارش فکری انجام دهد. همچنین می‌توانید پیشنهادهایی را به او ارائه دهید. برای مثال: «فکر می‌کنی جلسه خصوصی با معلمت، میتونه بهت کمک کنه؟» یا «اگه انجام تکلالیفتو زودتر شروع کنی، چی؟» با استفاده از این روش، به فرزند خود می‌آموزید که در برابر مشکلات با ناامیدی و تسلیم شدن واکنش نشان ندهد. او یاد می‌گیرد که شکست به معنای تلاش بیشتر و ابداع رویکردها و راهکارهای جدید است. پیشنهاد می‌کنیم در این مورد مقاله آموزش مهارت حل مسئله به کودکان را نیز مطالعه کنید.

در مورد موفقیت و شکست با فرزندتان گفتگو کنید

بسته به سن کودکتان، می‌توانید با او در این مورد صحبت کنید که موفقیت چیست و چگونه دستیابی به آن سخت است. اگر مطمئن نیستید که چگونه گفتگو را آغاز کنید پیشنهادات زیر می‌تواند برای شما کمک‌کننده باشد:

  • موفقیت را به «کوه یخ» تشبیه کنید. این موضوع را مطرح کنید که ما با دیدن افراد موفق، فقط نوک کوه یخ را می‌بینیم. ما نمی‌بینیم زیر آب چیست یا اینکه فرد موفق برای رسیدن به هدف خود چقدر شکست، طرد شدن، قدرت، تلاش، نظم، پشتکار و غیره را تجربه کرده است.
  • توضیح دهید که شکست می‌تواند سودمند باشد زیرا زمانی که از آن درس بگیریم و به تلاش خود ادامه دهیم، منجر به موفقیت می‌شود. برای کودک توضیح دهید که وقتی شکست می‌خورد می‌آموزد چه عواملی برای موفقیت مهم هستند، درنتیجه پیشرفت می‌کند و یاد می‌گیرد به‌جای تسلیم شدن، ادامه دهد.
  • توضیح دهید که ترس از شکست می‌تواند او را از تلاش بازدارد و درنتیجه مانع رسیدن او به آرزوها و بروز کامل توانایی‌هایش می‌شود. در این زمینه، می‌توانید زندگی افراد موفقی را برای فرزدتان شرح دهید که بارها شکست خورده‌اند تا توانسته‌اند در نهایت، رویاهایشان را عملی کنند.
ترس از شکست در کودکان

درنهایت، ترس از شکست در کودکان می‌تواند مشکلات متعددی را برای آن‌ها ایجاد کند و مانع رسیدن آن‌ها به خودشکوفایی و یک زندگی شاد شود. بنابراین، مهم است که به فرزندتان کمک کنید کم‌کم با این ترس خود مقابله کند. به کودکتان بگویید فارغ از شکست‌ها و موفقیت‌هایش، او را همیشه دوست دارید و از او حمایت می‌کنید. اگر خودتان از شکست می‌ترسید به‌تدریج با این ترس خود مقابله کنید تا فرزندتان از شما الگو بگیرد. از سوی دیگر، در مورد مزایای شکست خوردن و اشتباه کردن برای کودک توضیح دهید و به او بگویید تا زمانی که شکست نخورد نمی‌تواند پیروز شود.

سوالات پرتکرار

چه ویژگی‌هایی نشان‌دهنده ترس از شکست در کودکان است؟

در صورتی‌که فرزندتان قبل از امتحان، اضطراب زیادی را تجربه می‌کند و نسبت به امتحان کردن کارهای جدید مقاومت نشان می‌دهد احتمالا از شکست خوردن می‌ترسد.

چرا کودکان دچار ترس از شکست می‌شوند؟

کمال‌گرایی، مشکلات توجه و انتظار بسیار زیاد والدین از کودکان برخی از عوامل ایجادکننده ترس از شکست در کودکان است که رسانه‌ها نیز در این میان نقش بسیار مهمی دارند.

چگونه می‌توانم به کاهش ترس از شکست در فرزندم کمک کنم؟

به فرزندتان بیاموزید که شکست بخشی اجتناب‌ناپذیر در زندگی است که درس‌های زیادی برای ما به همراه دارد و علاوه بر این او را تشویق کنید که به‌جای تسلیم شدن، بر پیدا کردن راه‌حل تمرکز کند.

نکات کلیدی

  • هنگامی‌که فرزندتان با مسئله‌ای روبرو شد سعی کنید اضطراب و نگرانی از خودتان نشان ندهید، زیرا نگرانی شما موجب اضطراب فرزندتان می‌شود.
  • به فرزندتان کمک کنید راهکارهای بهتری برای حل مسائل یاد بگیرد نه اینکه برای مثال به او بگویید: «اشکالی نداره که نمیتونی.»
  • وقتی در زمان اشتباه فرزندتان، به او عشق بی‌قیدوشرط نشان دهید به افزایش عزت‌نفس کودک کمک می‌کنید و باعث می‌شوید ترس او از شکست کاهش پیدا کند.
  • به‌جای محافظت از کودک در برابر مشکلات، به او کمک کنید بر راه‌حل‌ها تمرکز کند.
  • بسته به سن کودکتان، می‌توانید با او در این مورد صحبت کنید که موفقیت چیست و چگونه دستیابی به آن سخت است.

اگر شما هم نظر یا تجربه‌ای در زمینه ترس از شکست در کودکان و روش‌های کاهش آن دارید، آن را با ما و خوانندگان کارپازل به اشتراک بگذارید.

برچسب‌ها:

۰ دیدگاه

یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ارتباط با متخصصان

مقالات مرتبط

از ما با خبر باشید

عضویت در خبرنامه کارپازل

با عضویت در خبرنامه کارپازل از آخرین اخبار ما مطلع باشید.

کارپازل را دنبال کنید

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.

این را به اشتراک بگذارید