نویسنده مینا معین

فروردین ۲۴, ۱۴۰۰

چگونه کودکان را تحسین کنیم و چه تحسین‌هایی تاثیر منفی دارند؟

توسط | فروردین ۲۲, ۱۴۰۰ | اصول تربیتی

بسیاری از مادر و پدرها در یافتن تعادل مناسب در تحسین کردن فرزندانشان با چالش روبرو هستند. برای مثال می‌پرسند: «آیا من زیاد فرزندم را تحسین می‌کنم؟ آیا من فرزندم را کم تحسین می‌کنم؟ کمیت تحسین مهم‌تر است یا کیفیت آن؟» گرچه هیچ فرمول مشخصی برای این مسئله وجود ندارد، اما متخصصان بر این باورند که آگاهی از نحوه تحسین کودکان، ابزاری مهم در تربیت فرزندانی بااعتماد به نفس و سالم است.

تحسین کردن مناسب می‌تواند به کودکان کمک کند که انگیزه آن‌ها برای تلاش کردن بیشتر شود و در نتیجه بتوانند استراتژی‌هایی برای غلبه بر چالش‌ها و مشکلات پیدا کنند. اما برخی از تحسین‌ها موثرتر از دیگر روش‌ها هستند. از سوی دیگر، محققان مطرح می‌کنند که استفاده از برخی روش‌های تحسین بر کودکان تاثیر معکوس می‌گذارد و باعث می‌شود بچه‌ها به توانایی‌های خود شک کنند. به همین دلیل مهم است بدانید چگونه فرزندتان را به صورت مناسب تحسین کنید. در ادامه با این موضوع بیشتر آشنا می‌شوید.

انواع نحوه تحسین کودکان

تحسین کودکان، انواع مختلفی دارد که آگاهی از آن‌ها اهمیت بسیار زیادی در نحوه تحسین کودکان به صورت مناسب دارد. همانطور که مطرح شد برخی از انواع تحسین‌ها مناسب‌تر از تحسین‌های دیگر هستند و برخی حتی تاثیر معکوس و منفی دارند. در ادامه با انواع تحسین کودکان آشنا می‌شوید.

تحسین شخصی

تحسین شخصی کودکان، بر توانایی‌های طبیعی بچه‌ها مانند هوش یا توانایی پیانو زدن کودک تاکید می‌کند. این نوع تحسین را ما معمولا برای ابراز محبت به کودک استفاده می‌کنیم. به عنوان مثال، ممکن است به فرزندتان بگویید: «تو صدای خیلی قشنگی داری». تحسین شخصی، تمرکز بر روی استعدادهایی است که بچه‌ها با آن متولد می‌شوند. با این حال، مراقب این نوع تحسین‌ها باشید.

تحسین شخصی می‌تواند اعتماد به نفس کودکان را کاهش دهد. اگر بچه‌ها فکر کنند که از قبل یک سری مهارت‌ها و استعدادها به آن‌ها تعلق گرفته است ممکن است، برای تقویت مهارت‌ها و توانایی‌های خود انگیزه نداشته باشند. تحسین شخصی باعث می‌شود کودکان تمایل کمتری به امتحان کردن کارهای جدید داشته باشند. این مسئله می‌تواند مانع ذهنیت رشد در آن‌ها شود. پیشنهاد می‌کنیم در این مورد مقاله پرورش طرز فکر رشد در کودکان را مطالعه کنید.

نحوه تحسین کودکان

تحسین مبتنی بر تلاش

تحسین مبتنی بر تلاش بر آنچه کودکان می‌توانند کنترل کنند تمرکز دارد. برای مثال، مدت زمانی که صرف انجام یک پروژه می‌کنند یا طرز دیدگاه آن‌ها به یک مسئله خاص. این نوع تحسین‌ها قدرتمندتر از تحسین‌های شخصی هستند. فرض کنید فرزند شما در یک پروژه علمی نمره خوبی کسب کرده است. تحسین شخصی می‌تواند این جمله باشد: «وای، تو علومت خیلی خوبه». تحسین مبتنی بر تلاش می‌تواند اینگونه باشد: «واقعا از دیدن تلاشی که برای انجام این پروژه انجام دادی تحت تاثیر قرار گرفتم».

وقتی تحسین مبتنی بر تلاش را خاص‌تر انجام دهید می‌توانید تاثیر بیشتری نیز از آن ببینید. برای مثال می‌توانید به فرزندتان بگویید: «وقتی داشتم با تلفن صحبت می‌کردم تو برای صحبت کردن با من منتظر موندی». اینگونه تحسین‌ها به روشنی به کودکان نشان می‌دهند که چه کار خوبی را انجام داده‌اند. همچنین رفتاری که می‌خواهید از فرزندتان ببینید را به آن‌ها یادآوری می‌کند.

می توانید از این نوع تحسین برای تایید تلاش فرزندتان برای بهتر شدن استفاده کنید. برای مثال، هدف فرزندتان این است که به موقع به مدرسه برسد. در این راه مراحل کوچک‌تری نیز وجود دارد: بیدار شدن از خواب، مسواک زدن، لباس پوشیدن و آماده کردن در کوله‌پشتی. برای هر مرحله‌ای که فرزندتان انجام می‌دهد او را تحسین کنید تا به او نشان دهید که در نهایت می‌تواند به هدف بزرگترش برسد.

نحوه تحسین کودکان

نحوه مناسب تحسین کودکان

همانطور که مطرح شد تحسین کودکان در ایجاد اعتماد به نفس و عزت نفس آن‌ها اهمیت بسیار زیادی دارد. با این حال، قبل از انجام تحسین، لازم است از بایدها و نبایدهای این کار آگاه باشید تا بتوانید به طور موثرتری فرزندتان را تشویق کنید. در ادامه با نحوه تحسین کودکان آشنا می‌شوید.

به صورت خاص تحسین کنید

هنگامی که فرزندتان را تحسین می‌کنید به جای اینکه برای مثال بگویید: «تو توی فروشگاه خیلی خوب بودی»، توضیحات مفصل‌تری ارائه دهید: «از اینکه توی فروشگاه صبور بودی تا نوبتمون بشه و خریدامون رو حساب کنیم ازت ممنونم». این کار به فرزندتان کمک می‌کند که دفعه بعد هم در فروشگاه صبور باشد و بتواند در صف منتظر بماند.

صادق باشید

بچه‌ها متوجه می‌شوند که تحسین شما صادقانه و اصیل هست یا خیر. برای مثال وقتی به فرزندتان می‌گویید: «تو بهترین بازیکن بسکتبال توی دنیایی» او به فکر فرو می‌رود که چرا شما حقیقت را به او نمی‌گویید یا احساس می‌کند که شما فکر می‌کنید او نمی‌تواند بهتر شود.

به صورت واضح تحسین کنید

آنچه تحسین می‌کنید را توصیف کنید. برای مثال گفتن این جمله که: «تکنیک آبرنگی که استفاده کردی خیلی زیباست. آیا از تکنیک‌های جدیدی توی نقاشیت استفاده کردی؟» مفیدتر از این است که بگویید: «این نقاشی فوق‌العاده است. یه روز یه گالری هنری میزنی». این کار به شما کمک می‌کند فشار بر روی بهترین یا بی‌نقص بودن را از روی دوش فرزندتان بردارید. همچنین این تحسین‌ها واقع‌بینانه‌تر هستند و به بچه‌ها کمک می‌کنند که متوجه شوند برای بهتر شدن چه کارهایی می‌توانند انجام دهند.

نحوه تحسین کودکان

بر روی پیشرفت تمرکز کنید

این کار به بچه‌ها کمک می‌کند که متوجه شوند تلاش‌هایشان چگونه نتیجه می‌دهد و می‌تواند انگیزه آن‌ها را حفظ کند. به عنوان مثال می‌توانید به فرزندتان بگویید: «من واقعا دیدم که چقدر برای دریبل زدن تمرین کردی. کنترل توپت نسبت به اول فصل خیلی بهتر شده». در این مورد مطالعه کتاب ایجاد انگیزه در کودکان نیز می‌تواند برای شما مفید باشد.

درباره چگونگی تاثیر رفتار فرزندتان بر دیگران با او صحبت کنید

برای مثال می‌توانید به فرزندتان بگویید: «ممنون برای شستن ظرف‌ها. من واقعا از کمکت خوشحال شدم». این کار همچنین به فرزندتان کمک می‌کند که بداند یکی از اعضای باارزش در خانواده یا جامعه است.

به فرزندتان کمک کنید احساساتش را ابراز کند

گاهی اوقات کودکان برای شناسایی احساسات خود و همچنین به رسمیت شناختن دستاوردهای خود نیاز به کمک دارند. به عنوان مثال اگر می‌خواهید از سخت‌کوشی فرزندتان در ریاضی تمجید کنید می‌توانید به او بگویید: «تو باید از اینکه تلاش و درس خوندن انقدر نتیجه خوبی داده به خودت افتخار کنی».

نحوه تحسین کودکان

در تحسین کودکان باید مراقب چه مواردی باشید

به یاد داشته باشید که رفتار کودکان را بر اساس میزان عملکرد آن‌ها در مقایسه با خودشان تحسین کنید نه در مقایسه با دیگران. تحسین بر اساس عملکرد همسالان فرزندتان یا دوستان او باعث می‌شود که کودک به توانایی‌های خودش شک کند. این امر به خصوص زمانی مهم است که کودک وارد رقابت سختی شده است. به همین دلیل، گفتن «من بهت افتخار می‌کنم که یاد گرفتی این کلمات رو درست بنویسی» موثرتر از این است که به فرزندتان بگویید: «من بهت افتخار می‌کنم که توی کلاس، بهترین نمره دیکته رو اوردی.»

نکته مهم دیگری که لازم است مراقب آن باشید، تحسین اغراق‌آمیز است. همه ما قبلا چنین تحسین‌هایی را شنیده‌ایم: «تو خیلی باهوش، زیبا، شیرین و عالی هستی!». ممکن است فکر کنید گفتن این جملات باعث افزایش اعتماد به نفس کودکان می‌شود. با این حال، محققان بر این باورند که این جملات این باور را به کودکان القاء می‌کند که آن‌ها باید در همه کارها عالی و بی‌نقص باشند. به همین دلیل، مهم است که فرزندانتان را بر اساس تلاش آن‌ها و به صورت واقعی تحسین کنید.

در تحسین کودکان مراقب چه مواردی باشید

۲۷ نمونه از کلمات تشویقی برای کودکان

همانطور که مطرح شد آگاهی از نحوه تحسین کودکان به شما کمک می‌کند که بتوانید به فرزندتان انگیزه بیشتری برای تلاش کردن بدهید. در ادامه فهرستی از تحسین‌ها فراهم شده است که می توانید در سه موقعیت معمول از آن‌ها استفاده کنید.

کلمات دلگرم کننده و الهام‌بخش

  • «تبریک میگم! تو واقعا سخت براش تلاش کردی.»
  • «تو برای حل این مسئله خیلی تلاش کردی و به موفقیت رسیدی.»
  • «به خودت افتخار کن.»
  • «تلاشی که میکنی خیلی اهمیت داره.»
  • «این یه پاسخ خلاقانه است.»
  • «تو به یه راه حل دوست‌داشتنی رسیده‌ای.»
  • «تو با جوابت زدی به هدف.»
  • «می‌بینم که برای کنار هم قرار دادن این تکه‌ها حسابی داری تلاش می‌کنی.»
  • «وقتی آجرها رو روی هم می‌چینی خیلی دقت می‌کنی و می‌بینی چقدر بالا رفته.»
  • «موقعی که داری روی پروژه‌ات کار می‌کنی، تمرکز خیلی بالایی داری.»

واژه‌های دلگرم‌کننده برای خوب تصمیم گرفتن

  • «تو خیلی بخشندگی کردی.»
  • «چه فکر خوبی کردی.»
  • «تو دوست خیلی خوبی هستی.»
  • «ممنون که به خواهرت فکر کردی.»
  • «من سبک منحصر به فرد تو رو دوست دارم.»
  • «تو قلب مهربونی داری.»
  • «مهربونی تو نسبت به دیگران، قابل تقدیره.»
  • «ایده‌هایی که ارائه دادی خیلی مناسب بودن.»

جملاتی برای نحوه تحسین کودکان

کلمات تشویق‌کننده در هنگام روبرو شدن کودک با چالش‌ها

  • «مهم اینه که چقدر یاد گرفتی نه اینکه چقدر بردی.»
  • «از انجام این کار لذت بردی. هدف، برنده شدن نیست.»
  • «تو درس‌های زیادی یاد گرفتی و می‌تونی از اون‌ها برای پیشرفتت استفاده کنی.»
  • «من تو رو همینطوری که هستی دوست دارم.»
  • «تسلیم نشدن و هر روز ادامه دادن تمرین، بهترین ویژگی توئه.»
  • «برنده یا بازنده شدن تو رو تعریف نمی‌کنه. مهم تلاشیه که انجام میدی.»
  • «دلیل اصلی رفتن به مدرسه، یاد گرفتنه نه به دست آوردن نمره‌های خوب.»
  • «تا وقتی که تسلیم نشی، میتونی رشد کنی.»
  • «به خودت باور داشته باش.»

به طور کلی، کودکان دوست دارند خوب عمل کنند و مورد توجه قرار بگیرند. وقت رفتاری که می‌خواهید فرزندتان بیشتر انجام دهد را تحسین می‌کنید کودک نیز تشویق می‌شود آن کار را بیشتر انجام دهد. با این حال، مهم است که از نحوه تحسین کودکان آگاه باشید و در نتیجه بتوانید بر فرزندتان تاثیر مثبت بگذارید.

اگر شما هم نظر یا تجربه‌ای در زمینه تحسین کودکان و تاثیرگذاری آن بر روی رفتار کودک دارید آن را با ما و خوانندگان کارپازل به اشتراک بگذارید.

نکات کلیدی

  • تحسین شخصی می‌تواند اعتماد به نفس کودکان را کاهش دهد. اگر بچه‌ها فکر کنند که از قبل یک سری مهارت‌ها و استعدادها به آن‌ها تعلق گرفته است ممکن است برای تقویت مهارت‌ها و توانایی‌های خود انگیزه نداشته باشند.
  • رفتار کودکان را بر اساس میزان عملکرد آن‌ها در مقایسه با خودشان تحسین کنید نه در مقایسه با دیگران.
  • تحسین متمرکر بر پیشرفت، به بچه‌ها کمک می‌کند که متوجه شوند تلاش‌هایشان چگونه نتیجه می‌دهد و می‌تواند انگیزه آن‌ها را افزایش دهد.
  • محققان بر این باورند که تحسین‌های اغراق آمیز، این باور را به کودکان القاء می‌کند که آن‌ها باید در همه کارها عالی و بی‌نقص باشند.

سوالات پرتکرار

آیا تحسین زیبایی و هوش فرزندم تاثیر منفی بر روی او می‌گذارد؟

تحسین شخصی بر اساس ویژگی‌های انتسابی کودکان انجام می‌شود و زمانی که تحسین بر اساس این ویژگی‌ها بیش از اندازه شود، کودک انگیزه خود را برای تلاش کردن از دست می‌دهد. زیرا فکر می‌کند مهارت‌ها و توانایی‌ها ذاتی هستند.

چگونه فرزندم را تحسین کنم تا او رفتارهای مثبتش را ادامه دهد؟


مهم است که به محض دیدن رفتار مثبت فرزندتان او را تحسین کنید و همچنین بر تلاش‌ها او متمرکز باشید، نه نتیجه. همچنین، به روشنی به رفتار مثبتی که او انجام داده است اشاره کنید تا کودک بداند با ادامه انجام چه رفتاری می‌تواند تحسین شما را دریافت کند.

برای اینکه فرزندم انگیزه بگیرد که تلاش بیشتری داشته باشد بهتر است از چه جملاتی استفاده کنم؟

برای این کار می‌توانید از جملات مختلفی استفاده کنید، از جمله: «مهم اینه که تلاش میکنی، برنده یا بازنده بودن مسئله نیست»، «تو واقعا براش تلاش کردی، آفرین»، «تا وقتی که تسلیم نشی میتونی رشد کنی» و…

برچسب‌ها:

ارتباط با متخصصان

مقالات مرتبط

از ما با خبر باشید

عضویت در خبرنامه کارپازل

با عضویت در خبرنامه کارپازل از آخرین اخبار ما مطلع باشید.

کارپازل را دنبال کنید

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.

این را به اشتراک بگذارید