نویسنده مینا معین

مرداد ۲۸, ۱۴۰۰

فشار همسالان چیست و چگونه می‌توان در مقابله با آن به نوجوان کمک کرد؟

توسط | مرداد ۲۸, ۱۴۰۰ | روانشناسی, مهارت های ارتباطی

فشار همسالان به اشکال مختلفی وجود دارد و می‌تواند تاثیر زیادی بر رفتارهای نوجوان بگذارد. تحقیقات نشان می‌دهد تاثیرپذیرترین سن برای فشار همسالان، سال‌های راهنمایی است. این دوره، زمانی است که نوجوان در حال ایجاد دوستی‌های جدید است و می‌خواهد هویت خود را در میان دوستانش پیدا کند. همچنین در این سن، نوجوانان، ممکن است فعالیت‌های پرخطر مثل مصرف سیگار، الکل، رابطه جنسی و غیره را امتحان کنند.

اغلب اوقات انگیزه نوجوانان از امتحان کردن فعالیت‌های پرخطر، تاثیر همسالان است. به نظر می‌رسد نوجوانانی که دایره دوستی‌هایشان گسترده است کمتر تحت تاثیر دوستانشان قرار می‌گیرند. اما به ‌هر حال، تاثیر همسالان در این سن بسیار واقعی است. در ادامه به موضوع فشار همسالان و انواع آن بیشتر پرداخته‌ایم. همچنین در ادامه با این موضوع آشنا می‌شوید که چگونه می‌توانید از فرزندتان در برابر تاثیر همسالان محافظت کنید.

فهرست مطالب

فشار همسالان چند نوع است؟

با بزرگتر شدن نوجوان، هم‌سن‌وسال‌های او نقش پررنگ‌تری در زندگی‌اش پیدا می‌کنند. دوستان نوجوان می‌توانند بر روی او از نحوه لباس پوشیدن گرفته تا نحوه حرف زدن تاثیر بگذارند. تاثیر دوستان می‌تواند به اشکال مختلف و به‌صورت مثبت یا منفی باشد که در ادامه با انواع فشار همسالان آشنا می‌شوید.

فشار مثبت همسالان در مقابل فشار منفی همسالان

فشار مثبت همسالان می‌تواند باعث شود که یک نوجوان به ورزش کردن روی بیاورد. این امر می‌تواند باعث شود که او سبک زندگی سالم را در پیش بگیرد و درنهایت به یک الگوی مثبت برای دیگران تبدیل شود. از سوی دیگر، اگر یک گروه از نوجوانان تصمیم بگیرند نمرات خوبی کسب کنند و به همین دلیل همراه با همدیگر، مطالعه خود را افزایش دهند، در واقع بر یکدیگر تاثیر مثبت می‌گذارند.

درخواست از نوجوان برای انجام کارهایی بر خلاف اصول اخلاقی یا ارزش‌های خانواده می‌تواند فشار منفی همسالان محسوب شود. نوجوانان، رفتارهای همسالانی که شخصیتی قوی دارند را مشاهده می‌کنند و از آن‌ها الگو می‌گیرند. گاهی اوقات اتفاق می‌افتد که نوجوانی که همیشه اصول اخلاقی را رعایت می‌کرده است برای کسب پذیرش از سوی همسالان، به رفتارهایی مغایر باورهای خود روی می‌آورد.

فشار همسالان به صورت مثبت و منفی

فشار کلامی همسالان در مقابل فشار غیرکلامی همسالان

فشار همسالان می‌تواند کلامی یا غیرکلامی و از طریق الگو گرفتن باشد. وقتی نوجوانانی که محبوب هستند در حال سیگار کشیدن مشاهده می‌شوند، ممکن است همسالان آن‌ها از این نوجوانان الگو بگیرند و به این عقیده برسند که سیگار کشیدن رفتاری مطلوب است. از سوی دیگر، نوجوانان ممکن است از طرز لباس پوشیدن یا نوع موسیقی‌ای که همسالانشان گوش می‌دهند الگو بگیرند.

فشار کلامی همسالان شامل مواردی مانند تشویق از طرف دیگران برای انجام فعالیت‌هایی خاص، طعنه شنیدن به دلیل انجام ندادن برخی رفتارها مثل نوشیدن الکل، پیشنهاد سیگار یا الکل از طرف دیگران یا دعوت از نوجوان برای شرکت در یک مهمانی است.

فشار همسالان به صورت کلامی و غیرکلامی

فشار همسالان چه نقشی در اعتیاد نوجوانان دارد؟

فشار همسالان باعث می‌شود نوجوانان دست به انجام کارهایی بزنند تا بتوانند از سوی دوستان خود مورد پذیرش قرار بگیرند یا بتوانند در گروه‌های هم سن و سال خود عضو شوند. این کارها می‌تواند شامل امتحان کردن الکل و مواد مخدر باشد. به گزارش موسسه ملی سوء مصرف مواد در کودکان، همسالان علاوه بر اینکه می‌توانند باعث ترغیب نوجوان به استفاده از مواد مخدر شوند، می‌توانند ترس او از رفتارهای پرخطر را نیز کاهش دهند.

این مسئله می‌تواند منجر به مشکلات زیر شود:

  • تصادفات
  • اعتیاد
  • مسمومیت با الکل یا دارو
  • خفگی
  • رانندگی در حال مستی
  • بیماری‌های مقاربتی

از سوی دیگر، تاثیر همسالان می‌تواند منجر به اعتیاد رفتاری در نوجوانان نیز بشود. برخی از موارد اعتیاد رفتاری عبارت‌اند از:

  • اعتیاد به غذا
  • اعتیاد به قمار
  • اعتیاد به اینترنت
  • اعتیاد به رابطه جنسی
  • اعتیاد به خرید
  • اعتیاد به بازی‌های ویدئویی

والدین به‌ندرت نگران فشار همسالان برای ورزش کردن هستند زیرا ورزش کردن معمولا ازنظر اجتماعی به‌عنوان رفتاری سالم دیده می‌شود. لازم است بدانید ورزش کردن تا زمانی سالم است که به روشی ناسالم برای مقابله و رفتاری آسیب‌رسان یا خطرناک (مانند ورزش‌های خطرناک) تبدیل نشود.

نقش فشار همسالان در اعتیاد نوجوانان

چگونه می‌توانید به فرزند خود در مقابله با فشار همسالان کمک کنید؟

مقاومت در برابر تاثیر منفی همسالان می‌تواند برای نوجوانان بسیار دشوار باشد. به همین دلیل بسیار مهم است که به فرزندتان توانایی تفکر مستقل، اعتمادبه‌نفس، نحوه کنترل خود و مقاومت در برابر تاثیر منفی همسالان را بیاموزید. در ادامه روش‌هایی مطرح شده‌اند که استفاده از آن‌ها، می‌تواند به شما در کمک به نوجوان برای مقابله با فشار همسالان مفید باشد.

به فرزندتان کمک کنید که تفاوت میان انواع فشار همسالان را درک کند

به فرزندتان بیاموزید که فشار منفی همسالان شامل چه رفتارهایی می‌شوند و چگونه دوستانش می‌توانند او را متقاعد کنند که کاری را که نمی‌خواهد انجام دهد. از سوی دیگر، به او یاد بدهید که فشار مثبت همسالان شامل چه رفتارهایی است و چگونه دوستان او می‌توانند او را به انجام کارهایی مثبت و خوب برای خود و دیگران ترغیب کنند.

به فرزندتان «نه» گفتن را بیاموزید

«نه» کلمه‌ای قدرتمند و واژه‌ای است که حتی بزرگسالان نیز در گفتن آن با مشکل مواجه‌اند. ایستادگی و مقاومت در برابر یک گروه به‌خصوص اگر گروهی از دوستان، همکلاسی‌ها یا همسالان دیگر باشد بسیار دشوار است. خلاف جریان آب حرکت کردن و متفاوت بودن با دیگران کار سختی است و نیاز به اراده و قدرت عاطفی و ذهنی فوق‌العاده‌ای دارد تا فرد بتواند بگوید: «من موافق نیستم.» بنابراین مهم است که برای محافظت فرزندتان در برابر فشار منفی همسالان، مهارت جرئتمندی نوجوان را تقویت کنید و به او بیاموزید «نه» بگوید. در این زمینه، مطالعه مقاله آموزش مرزهای سالم به کودکان می‌تواند برای شما مفید باشد.

نحوه برخورد با فشار همسالان

با فرزند خود راه‌های مخالفت کردن محترمانه را تمرین کنید

به همان اندازه که احساس قدرت و اعتمادبه‌نفس برای «نه» گفتن مهم است، انجام این کار به روشی محترمانه نیز اهمیت زیادی دارد. راه‌های مخالفت کردن محترمانه را با فرزندتان تمرین کنید برای مثال می‌توانید از چنین جملاتی استفاده کنید: «من میدونم که فکر می‌کنی این کار درسته و من به نظر تو احترام میذارم، اما من معتقدم این کار درست نیست و امیدوارم که تو هم به نظر من احترام بذاری.»

فواید متفاوت بودن با دیگران را توضیح دهید

به فرزند خود یادآوری کنید که افراد خلاق و موفق، اغلب راهی متفاوت از دیگران انتخاب می‌کنند و متفاوت از دیگران نیز فکر می‌کنند. همچنین برای او توضیح دهید که همیشه قرار نیست با دیگران کنار بیاید. اگرچه مهم است کودک یاد بگیرد که با دیگران همکاری کند، اما درعین‌حال، مهم است بداند که در چه مواقعی افکار و باورهای خودش را داشته باشد.

به فرزندتان بیاموزید که روابط و موقعیت‌های اجتماعی همیشه تغییر می‌کنند

روابط هر شخص و گروه‌هایی که در آن شرکت می‌کند دائما تغییر می‌کنند و این مسئله حتی در روابط بزرگسالان نیز دیده می‌شود. اما این تغییرات در روابط کودکان و نوجوانان سریع‌تر اتفاق می‌افتد. وقتی کودکان از این مسئله آگاه باشند و آن را در نظر بگیرند، آینده را بهتر پیش‌بینی می‌کنند و بنابراین، از مسئله‌ای که در حال حاضر اتفاق افتاده است خیلی ناراحت نمی‌شوند.

کمک به نوجوانان برای مقابله با فشار همسالان

دلایل و ریشه‌های فشار همسالان را به فرزندتان توضیح دهید

در بسیاری از مواقع، انگیزه برخی از نوجوانانی که دیگران را تحت‌فشار قرار می‌دهند تا مانند آن‌ها بشوند عدم احساس امنیت است. برخی از نوجوانانی که عضو گروه‌های بزرگ و محبوب هستند، ممکن است بخواهند واقعا آزاد شوند و استقلال داشته باشند. اما اعتمادبه‌نفس کافی برای این کار را ندارند. به‌ عنوان ‌مثال، برخی از نوجوانانی که در اینستاگرام یا اسنپ چت حضور دارند ممکن است درواقع نخواهند کار خود را ادامه دهند. اما از ترس اینکه از دیگران تایید نگیرند این کار را نمی‌کنند.

به فرزندتان، قدرت اعتمادبه‌نفس را بیاموزید

اهمیت باور به خود و داشتن شجاعت برای پیروی از اعتقادات شخصی و انجام کارهای موردعلاقه خود را به فرزندتان یادآوری کنید، حتی اگر این بدان معنی باشد که او قرار نیست همیشه از دیگران پیروی کند. پیشنهاد می‌کنیم در این زمینه مقاله معرفی کتاب عزت نفس برای نوجوانان را نیز مطالعه کنید.

نسبت به فرزندتان پذیرا باشید

شما می‌توانید پذیرا بودن نسبت به فرزندتان را با ارتباط برقرار کردن با او انجام دهید. برای گوش کردن به حرفهای فرزندتان وقت بگذارید و سعی کنید او را قضاوت نکنید. این امر باعث می‌شود که نوجوانتان در مواقع ناراحتی و تردید برای صحبت با شما راحت باشد و نگران قضاوت شما نباشد. درنتیجه کمتر تحت تاثیر فشار همسالان قرار می‌گیرد.

مراقبت از نوجوان در مقابله با فشار همسالان

چه زمانی لازم است نگران تاثیر فشار همسالان بر فرزندتان شوید؟

اگر متوجه تغییراتی در روحیه، رفتار، غذا خوردن یا الگوی خواب فرزندتان شده‌اید و فکر می‌کنید این مسئله به خاطر دوستانش است، ممکن است وقت آن باشد که با او صحبت کنید. برخی از تغییرات خلقی و رفتاری در نوجوانان طبیعی است اما اگر به نظر می‌رسد کودک شما بیش از دو هفته در وضعیت نامناسب روحی و روانی قرار دارد یا وضعیت روحی او مانع کارهایی می‌شود که به‌طورمعمول از آن‌ها لذت می‌برده است، لازم است برای دریافت کمک از روانشناس اقدام کنید. علائم هشدار دهنده عبارت‌اند از:

  • خلق تنگ، اشک ریختن یا احساس ناامیدی
  • پرخاشگری یا رفتار ضداجتماعی
  • تغییرات ناگهانی در رفتار که اغلب بدون دلیل مشخص اتفاق می‌افتد
  • مشکل در خوابیدن، خواب ماندن یا بیدار شدن زودهنگام
  • از دست دادن اشتها یا زیاد غذا خوردن
  • بی‌میلی برای رفتن به مدرسه
  • کناره‌گیری از فعالیت‌هایی که کودک قبلا آن‌ها را دوست داشته است
  • بیان کردن جملاتی مثل «دیگه خسته شدم» یا «زندگی معنی نداره»

اگر نگران وضعیت فرزندتان هستید، برای کمک به او در ابتدا با صحبت کردن با نوجوان شروع کنید. گام بعدی این است که به روانشناس مراجعه کنید تا مسئله فرزندتان به‌صورت دقیق‌تری بررسی شود و درمان آن صورت بگیرد.

چه زمانی لازم است نگران تاثیر فشار همسالان بر فرزندتان شوید؟

درنهایت، همان‌طور که مطرح شد فشار همسالان مسئله‌ای است که بیشتر نوجوانان را تحت تاثیر قرار می‌دهد و به انواع مثبت و منفی و همچنین کلامی و غیرکلامی تقسیم می‌شود. بااین‌حال، اگر شما به‌عنوان والدین فرزندتان بتوانید این فشارها را درک کنید و از آن‌ها آگاه باشید، می‌توانید نسبت به همسالان تاثیر بسیار قوی‌تری بر روی فرزندتان بگذارید و از او در مقابل فشار منفی دوستانش محافظت کنید. برای این کار، مهم است که از دوستی‌های سالم نوجوان حمایت کنید، بدون قضاوت به او گوش بدهید و «نه» گفتن را به نوجوان بیاموزید.

سوالات پرتکرار

فشار همسالان چند نوع است؟

فشار همسالان هم می‌تواند به صورت مثبت بر روی نوجوان تاثیر بگذارد هم به صورت منفی. از سوی دیگر، این مسئله می‌تواند به صورت کلامی یا غیرکلامی انجام شود.

فشار همسالان چگونه می‌تواند در اعتیاد نوجوان نقش داشته باشد؟

معمولا نوجوانان می‌خواهند عضو یک گروه محسوب شوند و مانند هم‌سن‌وسال‌های خود باشند که این مسئله می‌تواند منجر به مصرف مواد مخدر یا الکل شود.

چگونه می‌توانم به فرزند نوجوانم در مقابله با فشار منفی همسالان کمک کنم؟

در صورتی که به حرف‌های فرزندتان بدون قضاوت گوش کنید، نه گفتن را به او بیاموزید و همچنین تفاوت فشار مثبت و منفی همسالان را برای او توضیح دهید می‌توانید تا حدود زیادی از نوجوانتان در برابر تاثیر منفی دوستان مراقبت کنید.

نکات کلیدی

  • مهم است که برای محافظت فرزندتان در برابر فشار منفی همسالان، مهارت جراتمندی نوجوان را تقویت کنید و به او بیاموزید «نه» بگوید.
  • به فرزند خود یادآوری کنید که افراد خلاق و موفق، اغلب راهی متفاوت از دیگران انتخاب می‌کنند و متفاوت از دیگران نیز فکر می‌کنند.
  • اهمیت باور به خود و داشتن شجاعت برای پیروی از اعتقادات شخصی و انجام کارهای موردعلاقه خود را به فرزندتان یادآوری کنید.
  • برای گوش کردن به حرفهای فرزندتان وقت بگذارید و سعی کنید او را قضاوت نکنید.
  • اگر متوجه تغییراتی در روحیه، رفتار، غذا خوردن یا الگوی خواب فرزندتان شده‌اید و فکر می‌کنید این مسئله به خاطر دوستانش است، ممکن است وقت آن باشد که با او صحبت کنید.

اگر شما هم نظر یا تجربه‌ای در زمینه فشار همسالان و نحوه کمک به نوجوان در مقابله با آن دارید آن را با ما و خوانندگان کارپازل به اشتراک بگذارید.

برچسب‌ها:

۰ دیدگاه

یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ارتباط با متخصصان

مقالات مرتبط

از ما با خبر باشید

عضویت در خبرنامه کارپازل

با عضویت در خبرنامه کارپازل از آخرین اخبار ما مطلع باشید.

کارپازل را دنبال کنید

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.

این را به اشتراک بگذارید