نویسنده سارا چترنور

مرداد ۲۰, ۱۳۹۹

پرورش خلاقیت در کودکان: ۳ روش کلیدی و موثر

توسط | بهمن ۱۴, ۱۳۹۹ | ایده و خلاقیت, کارآفرینی و کسب‌وکار

ذهن انسان منشا خلاقیت و نوآوری است. با توجه به اینکه کودکان ساعات زیادی از روز خود را در مدرسه و کلاس‌های درس می‌گذرانند، این محیط‌ها باید محلی برای شکل‌گیری و پرورش اهداف کودکان باشند.

متاسفانه در سیستم آموزشی کنونی، برنامه‌ای برای پرورش خلاقیت در کودکان تدوین نشده است. دانش‌آموزان در طول دوران مدرسه با حجم زیادی از مطالبی آشنا می‌شوند که در آینده کمترین کاربردی برای آنها ندارد. در مقابل مفاهیم مهمی همچون مسئولیت‌پذیری، استقلال، کارآفرینی و خلاقیت آموزش داده نمی‌شود.

خروجی این سیستم آموزشی افرادی هستند که توانایی ایده‌پردازی، ریسک‌پذیری و خلق ایده را ندارند. این درحالی است که مسائل و مشکلات دنیای کنونی نیازمند ارائه‌ی راه‌حل‌های جدید است. مشکلاتی که تنها به همت افراد مبتکر قابل حل است.

وظیفه‌ی اصلی کلاس‌های درس، رشد خلاقیت در کودکان است. والدین و معلمان می‌توانند با استفاده از سه روش زیر به پرورش خلاقیت در کودکان خود کمک کنند.

پرورش خلاقیت در کودکان

۱. از گذشته به عنوان سکوی پرتابی برای آینده استفاده کنید

از مهم‌ترین مسائلی که باید در پرورش خلاقیت در کودکان به آن توجه شود، حذف محدودیت‌ها و چهارچوب‌ها در آموزش است. آموزش خلاقیت را می‌توان در ناحیه‌ی مشترکی بین بازی‌های غیرساختاری و مدل‌های تقلیدی تعریف کرد. این ناحیه مطلوب، الهام‌بخش دانش‌آموزان برای کشف و ساختن خواهد بود.

در نتیجه دانش‌آموزان هرآنچه را که پیش از این هم وجود داشته است را با هدف بهبود و یا تغییر آن یاد می‌گیرند. به عنوان مثال معلمی از شاگردانش می‌خواهد که نقاشی بعدی هنرمند مورد علاقه‌ی خود را بکشند. اثری که تا بحال نقاشی نشده است یا می‌توانست نقاشی شود. هر دانش‌آموز سبک نقاشی و زندگی حرفه‌ای یک نقاش را بررسی می‌کند. سپس تصور می‌کند اگر این نقاش فرصت بیشتری برای زندگی داشت، چه اثر دیگری را خلق می‌کرد.

جستجو در گذشته دو درس مهم به انسان می‌دهد:

  • چگونه با کاوش در وقایع و آثار گذشته ایده‌های جدید خلق کنند.
  • دیگر اینکه یادمی‌گیرند ترسی از اتفاقات گذشته نداشته باشند.

تاثیر کاوش گذشته بر پرورش خلاقیت در کودکان

راه‌های زیادی برای بررسی وقایع گذشته به منظور کشف احتمالات جدید وجود دارد. می‌توانید از دانش‌آموزان بخواهید داستانی را از دید شخص دیگری تعریف کنند. مطالعه‌ی داستان‌های مختلفی که از زبان راوی نوشته شده است، به تقویت این مهارت در کودکان کمک می‌کند. به این ترتیب، کودکان خود را به جای شخصیت‌های دیگر داستان تصور می‌کنند و ماجرا را از دید آنها بیان می‌کنند.

یکی دیگر از روش‌های خلاقانه برای درک گذشته، این است که اتفاقات مهم را به شکل دیگری تصور کنیم. از دانش‌آموزان خود سوال کنید که اگر وقایع گذشته به شکل دیگری رخ می‌داد، چه اتفاقاتی می‌افتاد؟ اگر استعداد ادیسون توسط مادرش کشف نمی‌شد، سرنوشت اختراع برق به چه شکلی پیش می‌رفت؟ دانش‌آموزان برای درک صحیح دنیای اطراف خود لازم است با واقعیت‌ها و دلایل رخ دادن آنها روبرو شوند. آنها باید یک پیش‌زمینه‌ی ذهنی از وقایع گذشته و بایدها و نبایدهای آن داشته باشند تا به این باور برسند که توانایی ایجاد تغییر در دنیای اطراف خود را دارند.

تاریخ- پرورش خلاقیت در کودکان

۲. گزینه‌های زیادی را جستجو کنید

زمانی که ما از دانش‌آموزان خود یک ایده‌ی خلاقانه می‌خواهیم، اغلب به یک راه‌حل قانع می‌شویم. اگرچه یک پاسخ خلاقانه ذهن کودکان را فعال می‌کند، بهتر است از آنها بخواهید روش‌های مختلفی را برای حل مسئله پیشنهاد دهند. بهترین راه برای پرورش خلاقیت در کودکان این است که ذهن آنها را برای یافتن راه‌های بیشتر درگیر کنیم. مهم نیست این پیشنهادات تا چه حد خوب باشند، آنچه اهمیت دارد این است که دانش‌آموزان خود تنها به یک راه‌حل محدود نکنند. به این ترتیب، زمانی که با یک راه‌حل به نتیجه نرسند، نا‌امید نمی‌شوند و روش‌های دیگری را امتحان می‌کنند.

خلق راه‌کارهای مختلف برای حل یک مسئله نیازمند آموزش است. حال اگر این مهارت در کودکی آموزش داده شود، موثرتر خواهد بود. دانش‌آموزان در تمامی موضوعات درسی تنها به یک پاسخ بسنده می‌کنند. این سیستم آموزشی به مرور دانش‌آموزان را از جستجوی گسترده برای ارائه‌ی راه‌حل‌های بیشتر و بهتر دور می‌کند.

جستجوی پیرامون- پرورش خلاقیت در کودکان

«نگاه تیزبینانه به دنیای اطراف و خلق راه‌حل‌های جدید، دو ویژگی مهم انسان‌های خلاق و مبتکر هستند.»

تنوع زیستی و روش‌های تکثیر در طبیعت به دانش‌آموزان کمک می‌کند درک بهتری از گستردگی دنیای اطراف خود داشته باشند. برای فهم بهتر این موضوع می‌توانید آزمایش «بذر افشانی» را که توسط انجمن گیاه‌شناسی آمریکا طراحی شده است، انجام دهید. در این آزمایش دانش‌آموزان روش‌های بذرافشانی در طبیعت را مطالعه می‌کنند.

به عنوان مثال بذر گیاه «بابا آدم» به کرک و موی حیوانات می‌چسبد و به مکان دیگری منتقل می‌شود. بذر قاصدک به کمک چتر خود همراه با وزش باد جابجا می‌شود. در این برنامه‌ی گیاه‌شناسی، دانش‌آموزان برای طراحی روش‌های جدید و پربازده‌تر در انتقال بذرها با یکدیگر مسابقه می‌دهند، تا در نهایت ببینند کدام روش موثرتر بوده است. این تمرین برای درک مفهوم انتخاب طبیعی و چالش‌های آن روشی قدرتمند و بی‌نقص است. با این تمرین دانش‌آموزان دیگر تنها نظاره‌گر دنیای پیرامون خود نخواهند بود. آنها اکنون می‌دانند خلاقیت و ابتکارشان می‌تواند تغییرات زیادی در دنیا ایجاد کند.

نقش طبیعت در پرورش خلاقیت در کودکان

«آنچه که از یک مبتکر انتظار می‌رود، جستجوی دنیای اطراف و ایجاد راه‌کارهای جدید است.»

۳. ریسک پذیری خلاق را تشویق کنید

در بازی‌های کامپیوتری اصطلاحی به نام «Sand-boxing» وجود دارد که به معنای محیطی ایزوله برای امتحان کردن امکانات بازی است. در این محیط کاربر می‌تواند روش‌ها و استراتژی خود را پیش از آغاز بازی امتحان کند. این نوع رویکرد می‌تواند در کارهای خلاقانه نیز استفاده شود.

به این ترتیب که ابتدا از دانش‌آموزان خواسته می‌شود راه‌های مختلفی برای حل یک موضوع پیشنهاد دهند. سپس هر یک از این راه‌کارها مورد بررسی قرار می‌گیرد. در نهایت گزینه‌ای که احتمال موفقیت بیشتری برای آن پیشبینی شده است، انتخاب و اجرا می‌شود. این روش دانش‌آموزان را به تفکر خلاقانه و ارائه راه‌حل‌های نوین ترغیب می‌کند. از طرفی آنها این فرصت را پیدا می‌کنند که راه‌حل‌های مختلف را با خطر کمتری امتحان کنند.

ریسک پذیری- پرورش خلاقیت در کود
روش دیگری که برای تشویق ریسک‌پذیری و پرورش خلاقیت در کودکان پیشنهاد می‌شود، مواجهه با مشکلات دنیای کنونی است. به ویژه مشکلاتی که تا به امروز، روش موثری برای حل آنها پیشنهاد نشده است. در پروژه‌ی «تصور سیاره‌ی‌ مریخ» از دانش‌آموزان خواسته می‌شود کتابچه‌ی راهنمایی برای زندگی بشر در سیارات دیگر تهیه کنند.

این تمرین باعث می‌شود کودکان به خوبی تمام ابزارها و شرایطی که به بقای بشر در زمین کمک می‌کنند، را بررسی کنند. مسائلی همچون مسکن، آب و غذا، حمل و نقل، اکسیژن، مدیریت پسماند، مشاغل و بهداشت و درمان بخشی از این نیازهاست. سوالاتی مثل چگونه غذا تولید کنیم، از چه موادی برای ساخت و ساز استفاده کنیم و حتی چگونه اکسیژن مورد نیاز برای زندگی تامین می‌شود، می‌تواند الهام‌بخش خلق ایده‌های ناب باشد.

پرورش دانش‌آموزانی خلاق، مبتکر و ریسک‌پذیر منجر به خلق جامعه‌ای پویا و موفق می‌شود. این دانش‌آموزان خلاق امروز، همان جوانان موفق آینده هستند که ایده‌های خود را به راحتی بیان می‌کنند، عواقب آن را می‌پذیرند و بدون هیچ ترسی از شکست، به دنبال کسب بهترین نتایج خواهند بود.

ریسک پذیری و پرورش خلاقیت در کود

سخن پایانی

پرورش خلاقیت در کودکان مسئله‌ای نیست که بشود از آن چشم‌پوشی کرد یا با خرید اسباب‌بازی و وسایل مختلف آن را تامین کرد. این مسئله نه تنها آینده‌ی فرزندان شما بلکه آینده‌ی جامعه را هم تاثیر قرار می‌دهد. بنابراین حتی اگر سیستم آموزشی به حد کافی به آن توجهی نداشته باشد، وظیفه‌ی شماست که این مهارت را در فرزندان خود پرورش دهید.

برچسب‌ها:

ارتباط با متخصصان

مقالات مرتبط

از ما با خبر باشید

عضویت در خبرنامه کارپازل

با عضویت در خبرنامه کارپازل از آخرین اخبار ما مطلع باشید.

کارپازل را دنبال کنید

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.

این را به اشتراک بگذارید