شهریور ۲۳, ۱۴۰۰

ریشه ترس در کودکان و راه‌های بهبود آن در سنین مختلف

توسط | شهریور ۸, ۱۴۰۰ | اصول تربیتی

ریشه ترس در کودکان

پنهان شدن پشت کاناپه هنگام رعد و برق، ترس از اینکه چیزی در کمد پنهان شده باشد. همگی نمونه‌هایی از ترس در کودکان هستند که اگر از حالت عادی خارج شود نگران کننده است. ترس بخش جدا نشدنی دوران کودکی است. در این مقاله ریشه ترس در کودکان و راه‌های مدیریت آن را بررسی خواهیم کرد.

ترس در کودکان از چه نشات می‌گیرد؟

ترس به دلایل مختلف در کودک ایجاد می‌شود. ترس می‌تواند به‌دلیل عوامل ژنتیکی، محیطی، قرار گرفتن در اجتماع و رفتارهای افراد ایجاد شود. کودکان به‌راحتی می‌ترسند و ترس آن‌ها با گذشت زمان تغییر می‌کند. همه انواع ترس‌ها بد نیستند. در واقع دوز کمی از ترس مانند بیمه‌نامه عمل می‌کند.

تامر ای. چانسکی، نویسنده کتاب « نجات کودک از اضطراب » و مدیر مرکز کودکان OCD و اضطراب می‌گوید:

ترس واکنشی طبیعی است که در حد نرمال به کودک می‌آموزد که خودش را ایمن نگه دارد و بی‌گدار به آب نزند.

ریشه ترس در کودکان

ریشه ترس در خردسالان اغلب به جدا شدن از والدین مرتبط است که در اوایل کودکی به سراغ آن‌ها می‌آید. مثل ترس از تاریکی، ترس از تنها شدن، ترس از ناامنی که تقریبا همگی از اضطراب ناشی از جدا شدن از والدین اتفاق می‌افتد.

چرا که شب زمانی است که کودک باید در اتاق خودش تنها بخوابد. بنابراین، تاریکی اتاقش حس ناشناخته، نامطمئن و ناامنی را برای او ایجاد می‌کند. در این حال، ترس از تنهایی و تنها شدن نیز ممکن است بر افکار او چیره شود. ترسی مانند از دست دادن والدینش نیز ممکن است به ترس‌های قبلی او دامن بزند.

گاهی کودکان از اختلال اضطراب و نگرانی رنج می‌برند. این ریشه ترس در کودکان اغلب واکنش عاطفی شدیدی به یک تجربه بسیار بد در گذشته است.

خردسالان نیز شروع به ساختن هیولاهای خیالی در ذهنشان می‌کنند که با بزرگتر شدن این حس تخیلی کم‌کم از بین می‌رود. چانسکی همچنین می‌گوید:

بعضی از انواع ترس ماهیت تکاملی دارند. به‌طور مثال، بسیاری از کودکان و نوجوانان از چیزهایی می‌ترسند که تابه‌حال آن را تجربه نکرده‌اند. یعنی از ناشناخته‌ها می‌ترسند. آن‌ها هرگز در زندگی خود هیچ نوع ماری را ندیده‌اند. اما، همچنان از آن می‌ترسند حتی اگر آن مار یک مار غیر سمی و بی‌خطر باشد.

آیا ترس در کودکان طبیعی است؟

بعضی از انواع ترس‌ها در سنین خاصی طبیعی هستند. در ادامه برخی از رایج‌ترین ترس‌ها که احتمالا کودک در مراحل مختلف رشد تجربه می‌کند را بررسی خواهیم کرد.

۱. نوزاد یا کودک نوپا

آیا ترس در کودکان طبیعی است؟

نوزادان از ۸ یا ۹ ماهگی می‌توانند چهره افرادی که می‌شناسند را تشخیص دهند. به‌همین دلیل چهره‌های جدید از نظر آن‌ها ترسناک به‌نظر می‌رسد. ممکن است در این هنگام گریه کنند و تمایل داشته باشند که در آغوش والدین خود قرار بگیرند تا احساس امنیت کنند.

از ۱۰ ماهگی تا ۲ سالگی نیز ترس از جدا شدن از والدین به شدت در کودکان نوپا وجود دارد. حتی دوست ندارند یک ثانیه از والدینشان دور بمانند. علاوه بر این دلایل عوامل دیگری نیز می‌تواند در نوزادان ایجاد ترس بکند.

  • صدای بلند یا حرکت ناگهانی ممکن است کودک را بترساند.
  • هنگامی که یک شی بزرگی به‌طور ناگهانی جلوی آن‌ها ظاهر شود نوزاد را می‌ترساند.
  • غریبه‌هایی که سعی می‌کنند با نوزاد صحبت کنند او را می‌ترسانند.
  • تغییرات در محل زندگی

در این شرایط سعی کنید پیوندی قوی از طریق آغوش گرفتن، صحبت کردن و تماس چشمی با کودک برقرار کنید و به او حس امنیت دهید.

۲. ترس در کودکان در سال‌های پیش از دبستان

ترس در کودکان سنین پیش از دبستان بیشتر ناشی از تخیلات آن‌ها است. چانسکی، مدیر مرکز کودکان OCD و اضطراب می‌گوید:

بعضی از ترس‌ها نتیجه تجربیات عینی است. اما، بعضی دیگر به‌دلیل رشد تخیل در کودک اتفاق می‌افتد.

این هیولای ترسناک برای آن‌ها کاملا واقعی به‌نظر می‌رسد. ممکن است در این سن از هیولای زیر تخت یا یک مرد ترسناک و صدای رعدوبرق در خیابان بترسند. یا از عوامل دیگری نیز بترسند مانند:

  • تاریکی
  • سر و صداهایی که در شب می‌شنوند
  • هیولاها و ارواح
  • سگ‌ها

۳. در سال‌های مدرسه

کودکان ۷ ساله یا بیش از آن دیگر از هیولای زیر تخت نمی‌ترسند. چرا که، می‌دانند چنین چیزی واقعیت ندارد. ریشه ترس در کودکان در این سن، از رخدادهای واقعی ناشی می‌شود. ممکن است در لابه‌لای گفت‌وگوهای افراد خانواده از بلایای طبیعی مانند سیل، زلزله و مانند آن بترسند. یا تصور کنند که دزد به خانه آن‌ها خواهد آمد و به آن‌ها صدمه خواهد زد. یا موارد دیگری از جمله:

  • مار و عنکبوت
  • طوفان و بلایای طبیعی
  • تنها بودن در خانه
  • معلم (مخصوصا اگر برخوردهای خشنی داشته باشد)
  • اخبار و فیلم‌های ترسناک و دلهره‌آور
  • صدمه دیدن، بیمار شدن، پزشک، مرگ
  • ترس از شکست یا طرد شدن

چگونه می‌توان ترس در کودکان را درمان کرد؟

ریشه‌ ترس در کودکان

پس از شناخت ریشه‌های ترس در کودکان بهتر می‌توانید تصمیم بگیرید که چگونه این مشکل را برطرف کنید. چانسکی معتقد است:

برای از بین بردن ترس کودک در هر دوره از رشدش، بهتر است ترسش را به مراحل جزئی‌تر دسته‌بندی کنید. یعنی اگر کودک شما از هیولای داخل کمد می‌ترسد، فضایی تفننی و سرگرم‌کننده در کمد ایجاد کنید. با این روش کم‌کم ترس کودک از بین می‌رود و می‌فهمد که کمد جای ترسناکی نیست.

۱. از کودک بخواهید تا در مورد ترس‌هایش با شما صحبت کند

گاهی کودک می‌داند که از چه چیزی می‌ترسد. اما، توانایی بیان آن را ندارد. در این لحظه بهترین راه این است که با سوال‌های خاص و کلیدی به او کمک کنید.

به‌طور مثال، اگر با دیدن سگ عکس‌العملی چون پنهان شدن یا فرار کردن را نشان داد، می‌توانید از او اینگونه سوال بپرسید: «به نظر تو چه چیزی توی سگ وجود دارد که او را ترسناک می‌کند؟» یا «آیا تابه‌حال سگ به تو حمله کرده است؟» یا «آیا از همه سگ‌‌ها می‌ترسی؟»

هنگامی که ریشه ترس در کودکان را دریابید و بفهمید که دقیقا چه چیزی آن‌ها را آزار می‌دهد؛ بهتر می‌توانید به آن‌ها کمک کنید.

در این حال ابتدا، به کودک این اطمینان را بدهید که ترس او را درک می‌کنید. یعنی به‌جای اینکه بگویید که «سگ که ترس ندارد»، بگویید «اوه، به‌نظر ترسناک می‌آید» یا «خیلی از بچه‌ها از سگ می‌ترسند».

هنگامی که کودک مطمئن شد که شما ترس او را درک می‌کنید، سریع گام بعدی را بردارید. یعنی با او راجع‌به ترسش صحبت کنید. کم‌کم به او کمک کنید تا احساس شجاعت بیشتری کند و بتواند بر ترس‌هایش غلبه کند.

چانسکی می‌گوید، در این مواقع می‌توانید از رویکرد قدم‌به‌قدم نزدیک شدن به ترس‌ها استفاده کنید. یعنی کودک را کم‌کم در تماس مستقیم با ترس‌هایش قرار دهید.

اگر دوستی را می‌شناسید که سگ کوچک، آرام و بانمکی دارد. از او بخواهید که آن سگ را با خود بیاورد. درحالی که دوستتان سگ را در آغوش گرفته است، سگ را نوازش کنید و اجازه دهید کودک به شما نگاه کند.

۲. درمان ترس از تاریکی و تنها خوابیدن در اتاق

ریشه ترس در کودکان

خیلی از کودکان از تنها خوابیدن در اتاق‌هایشان می‌ترسند و از تاریکی اتاق هنگام شب وحشت دارند. برای غلبه بر این ترس می‌توانید ابتدا، اهداف منطقی و کوچکی را تعیین کنید که دستیابی به آن ممکن باشد.

به‌طور مثال، اگر فرزندتان احتیاج دارد که تا زمانی که خوابش برد وجود شما را در کنار خود احساس کند. می‌توانید با این شرایط موافقت کنید. اما، او باید بتواند تا پایان هفته یادبگیرد که چراغ اتاقش را خاموش کند و خودش بخوابد.

برای اینکه بتوانید او را آماده کنید، یک برنامه مشخص تعیین کنید. در طول هفته با او صحبت کنید و صبور باشید.

به‌طور مثال، به این صورت که در شب اول، برای او دو کتاب بخوانید. چراغ‌ها را خاموش کنید و تنها چراغ خواب روشن باشد. سپس، بدون اینکه کلامی با او رد و بدل کنید یا بازی کنید به‌آرامی کنار تخت او بنشینید تا خوابش ببرد.

شب دوم، یک کتاب برای او بخوانید. سپس، چراغ‌ها را خاموش کنید و چراغ خواب را روشن کنید. اتاق را درحالی‌ که در اتاق همچنان باز است ترک کنید.

شب سوم، یک کتاب برای او بخوانید. چراغ خواب را روشن کنید. در را ببندید.

شب چهارم، یک کتاب بخوانید. چراغ را خاموش کنید و در را ببندید.

این نکته را فراموش نکنید که تغییر فرآیندی زمان‌بر است. ترس احساسی قوی است که تنها با صبر می‌توان آن را مدیریت کرد. در حالی ‌که ریشه ترس در کودکان را کشف کردید و تصمیم گرفتید که آن را از بین ببرید. کودک را به خاطر شجاعتی که در از بین بردن ترس‌هایش تلاش می‌کند تحسین کنید.

یعنی به او بگویید که «تو چه قدر بچه شجاعی هستی که توانستی مدتی را در اتاق خودت تنها بمونی. شاید فردا بتوانی کمی بیشتر از امروز در اتاقت تنها بمانی».

با تشویق کودک اعتمادبه‌نفس او را بالا خواهید برد. در نتیجه، او مشتاق می‌شود تا دوباره این کار را تکرار کند. حتی اگر هنوز با اعماق وجودش احساس شجاعت را درک نکرده باشد. برای تقویت اعتماد به نفس در کودک می‌توانید از کتاب کلیدهای پرورش اعتماد به نفس در کودکان و نوجوانان نیز کمک بگیرید.

در پایان

ترس در کودکان انواع و شکل‌های مختلفی دارد. هنگامی که کودک می‌ترسد، چه ۵ ساله باشد چه ۱۵ ساله، او را درک کنید. با رویکردی محترمانه سعی در مدیریت و از بین بردن ترس‌هایش کنید.

آرامش خود را حفظ کنید. دائما از ترس کودک صحبت نکنید. نحوه برخورد شما با ترس کودک نقش مهمی در زندگی او بازی می‌کند.

زمانی که می‌خواهید به کودک کمک کنید که با ترس‌هایش مقابله کند. فرزندتان را مجبور به انجام کاری نکنید. تنها در حیطه آسایش او حرکت کنید. با نقاشی کردن، نقش آفرینی، عروسک بازی ترس‌هایش را از بین ببرید. در مقابل برای هر تلاشی که می‌کند به او جایزه دهید.

برچسب‌ها:

۰ دیدگاه

یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ارتباط با متخصصان

مقالات مرتبط

از ما با خبر باشید

عضویت در خبرنامه کارپازل

با عضویت در خبرنامه کارپازل از آخرین اخبار ما مطلع باشید.

کارپازل را دنبال کنید

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.

این را به اشتراک بگذارید