نویسنده مینا معین

اردیبهشت ۲۲, ۱۴۰۰

خودکنترلی در کودکان چیست و چگونه می‌توان آن را تقویت کرد؟

توسط | اردیبهشت ۱۷, ۱۴۰۰ | اصول تربیتی, روانشناسی

خودکنترلی در کودکان چیست و چگونه می‌توان آن را افزایش داد؟

تصور کنید برای شام در منزل یکی از دوستان یا بستگان مهمان هستید و فکر می‌کنید غذا به کمی نمک بیشتر نیاز دارد. شما می‌توانید قبل از اینکه کسی نمکدان را بردارد به آن طرف میز خم شوید و آن را به دست بیاورید یا می‌توانید کمی صبر کنید و سپس از یک نفر بخواهید نمکدان را به شما بدهد. اکثر بزرگسالان برای صبر کردن و انجام دادن کار درست، از خودکنترلی کافی برخوردارند. آن‌ها منتظر نمک می‌مانند چون می‌دانند که این کار مودبانه و مناسب است اما خودکنترلی در کودکان چگونه است؟

بزرگسالان چه در محیط کار و چه در محیط‌های اجتماعی، قبل از هر اقدامی فکر می‌کنند تا نتیجه بهتری بگیرند. این مهارت به صورت ذاتی در آن‌ها وجود ندارد. آن‌ها به‌تدریج یاد گرفته‌اند که بر روی هیجانات، تکانه و حرکات خود کنترل داشته باشند. بنابراین، شکل گیری این مهارت در کودکان نیز نیاز به آموزش دارد. در ادامه با این موضوع آشنا می‌شوید که خودکنترلی به چه معناست، چرا این مهارت برای کودکان مهم است و چگونه می‌توان آن را به کودکان آموخت.

فهرست مطالب

خودکنترلی چیست؟

شاید خودکنترلی، مفهومی ساده به نظر برسد اما این امر یک مهارت پیچیده است. در واقع، خودکنترلی بخشی از یک گروه مهارت‌هاست که به کودکان کمک می‌کنند افکار، اعمال و هیجانات خود را کنترل کنند تا بتوانند کارها را به درستی انجام دهند. متخصصان این گروه از مهارت‌ها را عملکرد اجرایی می‌نامند. خودکنترلی در کودکان و بزرگسالان دارای سه نوع است:

  • کنترل تکانه
  • کنترل هیجانی
  • کنترل حرکت

خودکنترلی در کودکان در همه زمینه‌های زندگی به آن‌ها کمک می‌کند. این مهارت به‌خصوص در هنگام معاشرات با دیگران اهمیت دارد. کنترل اعمال و عکس‌العمل‌های خود به کودکان کمک می‌کند که با دیگران سازگار و دوست شوند. نتیجه این موضوع، بهبود عملکرد کودک در اجتماع است که درنهایت عزت نفس او را بالا می‌برد. خودکنترلی با گذشت زمان شکل می‌گیرد. ایجاد این مهارت از سنین کودکی شروع می‌شود و تا ۲۰ سالگی ادامه می‌یابد. کودکانی که از خودکنترلی برخوردارند:

  • برای برآورده شدن خواسته‌هایشان منتظر می‌مانند و قشقرق به پا نمی‌کنند.
  • پیش‌بینی می‌کنند که اگر حرفی را بزنند یا نزنند و کاری را انجام دهند یا انجام ندهند چه اتفقی می‌افتد.
  • خشم یا ناکامی خود را به خوبی مدیریت می‌کنند.
  • کنترل دستان خود را دارند.
  • هدف تعیین می‌کنند و برای رسیدن به آن برنامه‌ریزی می‌کنند.
  • به این موضوع فکر می‌کنند که رفتارشان چه تاثیری می‌تواند بر روی دیگران داشته باشد و بر اساس این فکر، رفتار خود را تغییر می‌دهند.
خودکنترلی در کودکان چیست

خودکنترلی در کودکان چگونه است؟

بسته به شرایط و موقعیتی که کودکان در آن قرار دارند، خودکنترلی به شکل‌های مختلفی بروز می‌یابد. در ادامه با چند نمونه از خودکنترلی در کودکان آشنا می‌شوید.

  • در کلاس: کودکان به‌جای اینکه جواب سوال را سریعا پاسخ دهند منتظر می‌مانند که اسم آن‌ها برده شود. آن‌ها برای فکر کردن در مورد آنچه معلم گفته است وقت صرف می‌کنند.
  • در گروه‌های اجتماعی: کودکان، شوخی‌های ظریف دیگران را بدون اشک ریختن، مدیریت می‌کنند. آن‌ها روش‌های بهتری برای واکنش نشان دادن یاد گرفته‌اند.
  • در فروشگاه‌ها: بچه‌ها آنچه در قفسه می‌خواهند را چنگ نمی‌زنند. آن‌ها برای دیدن یا دست زدن به وسایل داخل قفسه اجازه می‌گیرند.
  • در تعطیلات: کودکان به‌جای عدم رعایت نوبت برای سوار تاب شدن، منتظر رسیدن نوبت خود می‌مانند. همچنین، ممکن است تصمیم بگیرند به‌جای تاب‌بازی، سرسره‌بازی کنند.
  • در خانه: کودکان وقتی می‌خواهند حرفی بزنند مکالمه دیگران را قطع نمی‌کنند. آن‌ها صبر می‌کنند تا صحبت طرف مقابل تمام شود.

برای انجام این رفتارها، داشتن مهارت ضروری است. بدون مهارت خودکنترلی، رفتار کودکان بسیار متفاوت است. در این شرایط، ممکن است آن‌ها:

  • صحبت دیگران را قطع کنند.
  • بدون توقف صحبت کنند.
  • نوبت را رعایت نکنند.
  • زود ناامید و تسلیم شوند.
  • توانایی تحمل انتقاد را نداشته باشند.
  • مدت‌ها قشقرق خود را ادامه دهند.
  • بیش‌ازحد فعال یا بی‌قرار باشند.
خودکنترلی در کودکان چگونه است؟

چرا خودکنترلی در کودکان مهم است؟

به بیان روزمره، خودکنترلی به معنای توانایی کودک شما برای صبر کردن و فکر کردن قبل از هرگونه اقدام است. این مهارت، فرصت انتخاب‌های بهتر در موقعیت‌های مختلف را برای فرزندتان فراهم می‌کند. برای مثال، کودکی که از این مهارت برخوردار است ممکن است تصمیم بگیرد که به‌خاطر بازی با پلی‌استیشن با خواهرش دعوا نکند. به تعبیری دیگر، خودکنترلی به کودک کمک می‌کند که به وسوسه دور شدن از هدف توجه نکند و به هدف خود پایبند بماند.

خودکنترلی یک چالش مادام‌العمر است که می‌تواند عادت‌های خوبی را در کودکان ایجاد کند. والتر میشل، روانشناس اجتماعی و استاد دانشگاه در یک مطالعه به این نتیجه رسید که کودکانی که در چهارسالگی، خودکنترلی بیشتری دارند در آینده نمرات بهتری کسب می‌کنند، محبوبیت بیشتری در بین همسالان و معلمان خود دارند، کمتر احتمال دارد که دچار مشکلات سوءمصرف مواد شوند و همچنین در بزرگسالی درآمد بیشتری دارند. کنترل خود منجر به انتخاب‌های خوب می‌شود و انتخاب‌های خوب نیز یکی از عناصر سازنده عزت‌نفس است. پیشنهاد می‌کنیم مقاله عزت نفس در کودکان را در این زمینه مطالعه کنید.

چرا خودکنترلی در کودکان مهم است؟

چرا برخی کودکان خودکنترلی ضعیفی دارند؟

بچه‌ها با سرعت متفاوتی، خودکنترلی را یاد می‌گیرند. برخی از آن‌ها ممکن است به زمان بیشتری برای یادگیری این مهارت نیاز داشته باشند. در این شرایط، آن‌ها تا زمانی که به این مهارت دست پیدا کنند ممکن است نسبت به همسالان خود با مشکلات بیشتری در مدیریت رفتار روبرو باشند. با این حال، برخی کودکان به دلایل اساسی‌تری، خودکنترلی ضعیف‌تری دارند. یکی از علل اصلی ضعف خودکنترلی در برخی کودکان، بیش‌فعالی است. پیشنهاد می‌کنیم مقاله بیش فعالی در کودکان را مطالعه کنید.

مشکل در پردازش حسی نیز یکی دیگر از دلایل ضعف خودکنترلی در کودکان است. حوادث یا موقعیت‌های استرس‌زا نیز می‌توانند خودکنترلی در کودکان را دشوار کنند. در این شرایط، بچه‌ها ممکن است به دلیل آنچه در زندگی‌شان می‌گذرد هیجانات خود را با رفتارهای نامناسب بروز دهند. ضعف خودکنترلی در کودکان به هر دلیلی که باشد می‌تواند برای آن‌ها بسیار مشکل‌ساز شود. آن‌ها ممکن است از کارهای نامطلوبی که انجام می‌دهند خجالت‌زده شوند و احساس ناامیدی کنند.

علت ضعف خودکنترلی در کودکان

چگونه خودکنترلی را در کودکان تقویت کنیم؟

اکثر کودکان به‌ویژه کودکان خردسال، ذاتا تکانشی هستند. بخشی از راه‌حل این تکانشی بودن، آموزش خودکنترلی به کودکان است. بنابراین، این مهارت به آن‌ها کمک می‌کند که کمتر دچار مشکلات شخصی و رابطه‌ای شوند. در ادامه با چند روش برای افزایش خودکنترلی در کودکان آشنا می‌شوید.

در مورد خودکنترلی صحبت کنید

بر سر میز شام در این مورد صحبت کنید که خودکنترلی چیست و نمونه‌هایی از این مهارت را با کودک خود در میان بگذارید. در مورد این موضوع با او صحبت کنید که چگونه این مهارت به شما کمک کرده است که مادر، پدر، کارمند یا مدیر بهتری باشید. سپس از فرزندتان بپرسید امروز چه کارهایی انجام داده است که در آن‌ها از مهارت خودکنترلی استفاده کرده است. هر هفته چندین بار این کار را انجام دهید.

وقتی صحبت در مورد خودکنترلی را به برنامه‌ای روزمره تبدیل می‌کنید فرزندتان متوجه می‌شود که چگونه از این مهارت استفاده می‌کنید و چقدر خودکنترلی برای شما ارزشمند است. در این شرایط، او در عمل این مهارت را می‌بیند و سعی می‌کند از آن در زندگی خودش استفاده کند. بهترین راه افزایش خودکنترلی در کودکان عبارت است از تشخیص موفقیت‌ها و شکست‌های مرتبط با خودکنترلی و بهبود آن با استفاده از روش‌های هدفمند.

خارج از موقعیت تصمیم بگیرید

به این موضوع تصمیم‌گیری سرد و نه داغ گفته می‌شود. این بدین معناست که ما تصمیم می‌گیریم که در زمان صبحانه یا ناهار دسر نخوریم و به‌جای آن بعد از خوردن وعده غذای اصلی به کیک شکلاتی نگاه کنیم. در این شرایط، احتمالا کیک کمتری خواهیم خورد. بنابراین، مهم است که این روش را به فرزندتان نیز بیاموزید. به کودک کمک کنید که در مورد مهربان بودن با خواهر یا برادرش، استفاده از شبکه‌های اجتماعی، بازی کردن یا هر مسئله دیگری زمانی تصمیم بگیرد که آرام و خونسرد است نه در زمان اوج مسئله.

در طول زمان شام خوردن می‌توانید با کودک خود در این مورد صحبت کنید که او دوست دارد در چه کارهایی خودکنترلی بیشتری داشته باشد. وقتی کودک آرام است بهتر می‌تواند در مورد موضوعات چالش‌برانگیز تصمیم بگیرد. سپس راهکار بعدی را انجام دهید.

نحوه بهبود خودکنترلی در کودکان

تذکر ملایم بدهید

اگر فرزندتان در حال از دست دادن کنترلش است، به‌آرامی به او یادآوری کنید که راهی برای آرام شدن و انتخاب‌های عاقلانه‌تر پیدا کند. محققان دریافته‌اند که تذکرات منظم و ملایم به ما کمک می‌کنند که در مسیر درست‌تری قرار بگیریم و تصمیمات عاقلانه‌تری بگیریم.

از پاداش دادن اجتناب کنید

اگر به‌خاطر خودکنترلی به فرزندتان پاداش دهید او یاد می‌گیرد فقط زمانی خودش را کنترل کند که جایزه‌ای در کار باشد. در حالی که مهم این موضوع است که فرزندتان علت اهمیت خودکنترلی را تشخیص دهد و خودش در مورد آن تصمیم بگیرد. جدول ستاره‌ها و پاداش دادن به کودک به این معنی است که کودک نمی‌تواند خودش را کنترل کند و ماییم که او را کنترل می‌کنیم. اینکه مسئول زندگی خودمان باشیم به‌تنهایی یک پاداش است.

صبر کنید

وقتی شما یا فرزندتان، خواسته‌ای دارید در مورد اینکه صبر کردن ایده خوبی در این شرایط است صحبت کنید. چه این خواسته، میان‌وعده خوردن باشد چه چک کردن شبکه اجتماعی و چه زدن خواهر یا برادر! کودک خود را تشویق کنید که ۱۰ دقیقه صبر کند و ببیند آیا انتخاب بهتری می‌تواند داشته باشد.

بازی‌های مربوط به خودکنترلی انجام دهید

در بازی‌هایی مانند «مجسمانه»، «جنگا» و «چراغ قرمز، چراغ سبز» کودک لازم است از دستورالعمل‌ها یا الگوها پیروی کند، گوش کند، خود را کنترل کند و تغییراتی ایجاد کند. بنابراین، این بازی‌ها می‌توانند برای افزایش خودکنترلی در کودکان بسیار موثر باشند. لازم به توضیح است که بازی چراغ قرمز، چراغ سبز به این صورت است که وقتی به کودک گفته می‌شود چراغ سبز حرکت می‌کند و وقتی به او گفته می‌شود چراغ قرمز می‌ایستد.

تقویت خودکنترلی در کودکان

الگوی مناسبی باشید

اگر در خودکنترلی دچار مشکل باشید فرزندتان از شما یاد می‌گیرد و طبق آن رفتار می‌کند. کودک وقتی می‌بیند شما زیاد غذا می‌خورید، وقت زیادی را با موبایل خود می‌گذرانید یا هر کار افراطی‌ای را انجام می‌دهید فکر می‌کند که انجام دادن این کارها برای او نیز خوب است. این امر به‌خصوص زمانی اهمیت پیدا می‌کند که شما چگونه به هیجانات فرزندتان واکنش نشان می‌دهید. وقتی با پرخاش و فریاد زدن نسبت به قشقرق‌های فرزندتان واکنش نشان می‌دهید خودکنترلی ضعیف را برای او الگوسازی می‌کنید. به‌جای این کار، سعی کنید احساس فرزندتان را تشخیص دهید، آن‌ها را نام‌گذاری کنید و به او کمک کنید که احساساتش را مدیریت کند.

درنهایت، همه کودکان گاهی اوقات تکانشی رفتار می‌کنند و به‌هم‌می‌ریزند.این‌ها بخشی از رشد کودکان است. خودکنترلی در کودکان با گذشت زمان ایجاد می‌شود و هیچ عجله‌ای برای مسلط شدن آن‌ها بر این مهارت وجود ندارد. خودکنترلی مهارتی است که می‌توانید آن را در فرزندتان کم‌کم تقویت کنید. تبدیل کردن انسان‌های کوچک به انسان‌های سالم، توانمند و بالغ زمان‌بر است. مهم این است که برای کودک خود فرصتی فراهم کنید تا او بتواند مهارت خودکنترلی خود را پرورش دهد و به فردی شایسته تبدیل شود.

سوالات پرتکرار

خودکنترلی چیست؟

خودکنترلی بخشی از مهارت‌های لازم برای عملکرد اجرایی و به معنی کنترل احساسات، افکار و رفتار خود است. این مهارت شامل سه نوع کنترل تکانه، کنترل هیجانی و کنترل حرکت می‌شود.

چرا خودکنترلی در کودکان مهم است؟

این مهارت به کودکان کمک می‌کند که تکانه‌ها و هیجان‌های خود را کنترل کنند و در نتیجه اشتباه‌های کمتری داشته باشند. درنهایت، اشتباه کمتر موجب عزت نفس بالاتر کودکان و رابطه خوب آن‌ها با دیگران می‌شود.

چگونه می‌توانم خودکنترلی فرزندم را تقویت کنم؟

برای رسیدن به این هدف مهم است که با فرزندتان در مورد خودکنترلی صحبت کنید، به او صبر را بیاموزید، از پاداش دادن برای خودکنترلی اجتناب کنید و همچنین بازی‌های مربوط به کنترل خود را با فرزندتان انجام دهید.

نکات کلیدی

  • بهترین راه افزایش خودکنترلی در کودکان عبارت است از تشخیص موفقیت‌ها و شکست‌های مرتبط با خودکنترلی و بهبود آن با استفاده از روش‌های هدفمند.
  • به کودک کمک کنید که در مورد مهربان بودن با خواهر یا برادرش، استفاده از شبکه‌های اجتماعی، بازی کردن یا هر مسئله دیگری زمانی تصمیم بگیرد که آرام و خونسرد است نه در زمان اوج مسئله.
  • اگر فرزندتان در حال از دست دادن کنترلش است، به‌آرامی به او یادآوری کنید که راهی برای آرام شدن و انتخاب‌های عاقلانه‌تر پیدا کند.
  • وقتی شما یا فرزندتان، خواسته‌ای دارید در مورد اینکه صبر کردن ایده خوبی در این شرایط است صحبت کنید.
  • سعی کنید احساس فرزندتان را تشخیص دهید، آن‌ها را نام‌گذاری کنید و به او کمک کنید که احساساتش را مدیریت کند.

اگر شما هم نظر یا تجربه‌ای در زمینه خودکنترلی در کودکان و روش‌های تقویت آن دارید، آن را با ما و خوانندگان کارپازل به اشتراک بگذارید.

برچسب‌ها:

ارتباط با متخصصان

مقالات مرتبط

۶ روش کنترل دسترسی کودکان به اینترنت

۶ روش کنترل دسترسی کودکان به اینترنت

ازآنجایی‌که نیاز افراد به اینترنت از کودکی تا بزرگسالی روزبه‌روز در حال افزایش است. شاید این نگرانی برای والدین پیش بیاید که چگونه می‌توانند فرزندشان را از محتوای نامناسب و خشونت‌آمیز در اینترنت در امان نگه دارند. در این مقاله روش‌های کنترل دسترسی کودکان به اینترنت را بررسی می‌کنیم.

از ما با خبر باشید

عضویت در خبرنامه کارپازل

با عضویت در خبرنامه کارپازل از آخرین اخبار ما مطلع باشید.

کارپازل را دنبال کنید

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.

این را به اشتراک بگذارید